Τρίτη, 24 Μαρτίου 2015

άγνωστος







το γράμμα επιστράφηκε με την ένδειξη: άγνωστος
- ο παραλήπτης
μα πώς;

επειδή είναι Μάρτης...

μήπως έγινε φύλλο που το στροβίλισε ο άνεμος στο δρόμο;
μήπως μπέρδεψε την ταυτότητα με το διαβατήριό του
και το πιστοποιητικό θανάτου
και βρίσκεται σε μιαν αίθουσα αναμονής;

επειδή είναι Μάρτης...

στην αρχή ήταν μια μαρμάρινη προτομή,
κατόπιν μαυρόασπρη φωτογραφία...

επειδή είναι Μάρτης...

κι ένας παραμορφωμένος καθρέφτης
να με κοιτάζει χαμογελώντας πικρά
με οικτίρει, το ξέρω...
μάτια πληγωμένου ζαρκαδιού

επειδή είναι Μάρτης...

αυτό που σπάει μέσα μας δεν κομματιάζεται εντελώς
πάντα μένει μια θωρακισμένη μεριά
σάμπως φτιαγμένη από χοντρούς κορμούς δέντρων...

επειδή είναι Μάρτης...




Fedra V.



Κυριακή, 22 Μαρτίου 2015

αρχή και τέλος







Στην αρχή
δεν υπάρχει ανάγκη
να δημιουργήσουμε την αρχή

μήτε στο τέλος
είναι ανάγκη
να εφεύρουμε το τέλος
το τέλος πάντα επιβάλλεται
όμως είναι όντως αναγκαίο 
να θέσουμε μια αρχή

μια αρχή
που να επιβεβαιώνει
ότι ζήσαμε
το μεσοδιάστημα



FERRAN FERNANDEZ




Fedra V.



Σάββατο, 21 Μαρτίου 2015

απ' τη μεριά της πλάτης...









"Είσαι το μυστικό το κέντημά μου - σε κείνο κει το φόρεμα ανύπαρκτος,
κι ωστόσο: όλα, καθρέφτης και τα αφηρημένα που ανθίζουνε σα λόγια 
μεταξύ μας και με στολίζουν Σταχτοπούτα Μπωβαρύ, 
γυναίκα του χαμού παρασυρμένη του κάθε του γκρεμού, σε τραγουδάω. 
Κι αν έχει τύχει και με δώσανε στα ξένα, 
αν τύχει και η μάνα μου μ΄αρνήθει, 
μπορώ να υπολογίζω εις την εύνοιαν ανίας, 
της ανομίας άνοια με πήρε - και πάω τραγουδώντας 
κι ανεβοκατεβαίνω σκαλοπάτια όταν με φωνάζεις. 
Εφτά οι σκάλες, κάνω τα μαλλιά μου. 
Δέκα μαχαίρια στα πλευρά κι ένα στην πλάτη μου, 
πισώπλατος ο έρωτας τη χτύπησε θα λένε κάποτε, άδικο που θα έχουν. 
Ήρθα μονάχη, αλλά ήρθα - γιατί με φώναξε το χρώμα και το αίμα 
σαν το φιογκάκι το δεμένο στα μαλλιά μου, 
τόσο συμμαζεμένο το ποτάμι που με πήρε, 
αλλιώς - το σιγανό αυτό ποτάμι να φοβάσαι, 
φιδοπάει σαν της στριφογυρίστρας την κοτσίδα: 
εδώ τα κορδελάκια, τα χτενάκια, φουρκέτες κι άλλα σύνεργα της λήθης, 
σου λένε να με λύσεις σα δική σου. 
Κτήμα και αγάπη και σαν πράγμα απ΄τη λάσπη, 
πνοή με το φιλί σου να μου δώσεις. 
Δε θέλω το θεό να με δικάσει - ως στέκομαι μπροστά σου μου αρκεύει:
να βλέπω τη χοάνη κάθε χάους, την αδειοσύνη της ζωής και της ψυχής μου, 
ένα σουγιά που ξεδιπλώθηκε στ΄αλήθεια. 
Μας έχουν οι κουλτούρες μαντρωμένους, 
ένα καρβέλι όνειρο επιτάσσω, 
το στήθος μου εμπρός όπως προτάσσω 
και λέω του θεού μου, χτύπησέ με κι αμέσως, στην καρδιά μου. 
Για να μην πούνε, πως πισώπλατα - πως άτιμα με βρήκες." 



ΟΛΒΙΑ ΠΑΠΑΗΛΙΟΥ






artwork : W. T. Benda




Fedra V.





Παρασκευή, 6 Μαρτίου 2015

έστω για λίγο...







Να μπορούσες να χαθείς, 
έστω για λίγο, 
στα ερείπια του χρόνου, 
(όπως χάνεται κανείς στους δρόμους μιας νέας Πομπηίας), 
να ξεχάσεις το σημείο που στέκεσαι, 
το σταθερό, αμετάβλητο κέντρο σου, 
να υψώσεις τα μάτια στον ουρανό 
να δεις ένα αστέρι που πέφτει…
Να το! Κοίτα! 
Ποιο; Που;

Χ. ΒΛΑΒΙΑΝΟΣ



Fedra V.

Τρίτη, 3 Μαρτίου 2015

Carmen







“Όποιος έχει παίξει τ' άστρα μες τα χέρια του, δύσκολα γυρνάει στις γυάλινες χάντρες...”


"Carmen" του Prosper Merimee




Η Carmen είναι αερικό... όμορφη, ακατέργαστη, σκοτεινή και φωτεινή συγχρόνως. Αισθησιακή, άπιστη, λειτουργεί με το ένστικτο. 
Σύμβολο αποπλάνησης. 
Αυτή διαλέγει απ' όσους την κυνηγούν. Πετώντας ένα λουλούδι, λέει: "Εσύ".



Ο έρωτας είναι ανυπότακτο πουλί
Που δεν το ημέρεψε κανείς
Είναι μάταιο να το φωνάζουμε
Αν το βολεύει να αρνηθεί
Τίποτα δεν του κάνει, απειλή ή παράκληση.

Ο ένας μιλάει καλά, ο άλλος σιωπά
Και είναι ο άλλος αυτός που προτιμώ
Δεν είπε τίποτα όμως μ' αρέσει.




Η Carmen εισβάλλει στη σκηνή σαν αγρίμι, σε μια μοναδική έκρηξη αισθησιασμού, χορεύοντας και τραγουδώντας: 

"Αν δεν με αγαπάς, σε αγαπώ! Και αν σε αγαπώ, φυλάξου από εμένα!".


Και ο Don Jose στέκεται απέναντί της εκστατικός, μετατρέπεται σε κλάσματα δευτερολέπτου σε έναν άντρα απόλυτα ερωτευμένο, παραδίνεται.






"Ελάτε, ελάτε τώρα! Το βλέπετε πως είμαι τσιγγάνα. Θέλετε να σας πω τη μοίρα σας; Ακούσατε να μιλάνε για την Carmencita; Ε, εγώ είμαι". 

Έτσι απλά του συστήθηκε. 
Και εκείνος βρέθηκε έξαφνα μπροστά σε "μια ομορφιά παράδοξη και άγρια, μια μορφή που ξένιζε αρχικά, μα που έμενε αλησμόνητη. Τα μάτια της ιδίως είχαν μια έκφραση ταυτόχρονα φιλήδονη και ανήμερη, που από τότε δεν ξαναείδα σε κανένα βλέμμα ανθρώπινο".





Σεβίλη του 1800... Η συνάντηση της απόλυτης γυναίκας και του άντρα που εκμηδενίζεται κάτω από την ανελέητη δύναμη της θηλυκότητάς της. 

Ο Don Jose παρασύρεται από τη σαγήνη της Carmen, της αμαρτωλής, της ραδιούργας και προκλητικής και ελευθερίων ηθών, για τα δεδομένα της εποχής της, τσιγγάνας που ζει έξω από οποιοδήποτε πλαίσιο κανόνων, πολιτιστικών ή ηθικών... παρασύρεται σε ένα κόσμο άπιαστο από ένα πλάσμα εντελώς διαφορετικά από εκείνα που είχε συναντήσει ως τότε. Καταλαβαίνοντας, ενόσω εκείνη του έριχνε τα χαρτιά, ότι "δεν ήταν ούτε κατ' ιδέαν μάγισσα". Και η γυναίκα τού φέρεται σχεδόν σαν επαγγελματίας χαρτορίχτρα, χωρίς να διστάζει να του ρίχνει βλέμματα "βαθύτατης περιφρόνησης" όταν εκείνος δεν παίζει το παιχνίδι με τους δικούς της όρους.



Ο έρωτας, ο έρωτας...

Ο έρωτας, είναι παιδί τσιγγάνων 
Ποτέ μα ποτέ δεν γνώρισε νόμους

Δεν μ αγαπάς, μα τότε σ αγαπώ
Κι αν σ αγαπώ να φυλαχτείς.







Ο έρωτας, ο ερωτισμός και ο θάνατος, οι τρεις βασικές συνιστώσες της νουβέλας του Prosper Merimee. 
Έρωτας φθονερός, πέρα από ορθολογισμούς, έρωτας που σε ξεγυμνώνει και ξεριζώνει τα δεδομένα, ο έρωτας της Carmen και του Don Jose στην όπερα Carmen του Bizet.

Τελικά, ο έρωτας εμπεριέχει την κτητικότητα, ο έρωτας είναι φθονερός; 
Ο έρωτας είναι παράφορος και θέλει να "διαλύσει" ό,τι δεν μπορεί να συλλάβει και ελέγξει. Γι αυτό και είναι βραχύβιος. Δύσκολο να αντέξει κανείς στη σφοδρότητά του. Γι αυτό και είναι αιωνία του η μνήμη. Δύσκολο να βιωθεί κατά συρροήν και επανάληψιν.


Το πουλί που νόμιζες πως έχεις φυλακίσει,
Χτύπησε τα φτερά του και πέταξε μακριά
Ο έρωτας είναι μακριά, μπορείς να τον περιμένεις,
Κι όταν πια δεν ελπίζεις, είναι εδώ
Τριγύρω σου, γρήγορα γρήγορα 
Έρχεται, φεύγει, μετά ξανάρχεται
Νομίζεις πως τον κρατάς, μα σου ξεφεύγει,
Του ξέφυγες, νομίζεις, μα σε κρατά.



Στην κατάληξη αυτής της "πιο ισπανικής" όπερας του γαλλικού ρεπερτορίου, σε κλίμα ιβηρικό, στο πλαίσιο μιας ταυρομαχίας, η Carmen θα απαρνηθεί τον Don Jose, θα του πετάξει στο πρόσωπο το δαχτυλίδι που κάποτε της είχε χαρίσει. Και τότε, ο αγαπημένος θα γίνει θύτης, ο εραστής θα γίνει φονιάς. Ο Don Jose μαχαιρώνει την αγαπημένη του στην καρδιά την ώρα που το πλήθος πανηγυρίζει τη νίκη του Escamillo (θαυμαστή της Carmen και "ανταγωνιστή" του Don Jose) που θανατώνει τον ταύρο. 

Θάνατος και γιορτή... Ένα τέλος σκληρό, βάρβαρο, αλλά ένα τέλος δίκαιο.





"Τη χτύπησα δύο φορές. Έπεσε στο δεύτερο χτύπημα χωρίς να φωνάξει. Μου φαίνεται πως βλέπω ακόμα το μεγάλο μαύρο μάτι της να με κοιτάζει ακίνητο. Ύστερα θόλωσε κι έκλεισε. Έμεινα εκμηδενισμένος για μια ώρα μπροστά στο πτώμα": το τέλος της νουβέλας του Merimee.

"Μπορείτε να με συλλάβετε… εγώ τη σκότωσα. Την Carmen, τη λατρεμένη μου Carmen"... : το φινάλε της όπερας του Bizet. 

Το τέλος του έρωτα και της ελευθερίας. 







Αυτή η ιστορία έρωτα και θανάτου γράφτηκε από τον Prosper Merimee το 1845 και δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά στο περιοδικό Revue des deux Mondes. Πιθανότατα ο συγγραφέας έχει δεχθεί κάποιες επιρροές από το ποίημα του Pushkin "Οι Τσιγγάνοι" (1824), ένα έργο που ο Merimee είχε μεταφράσει στη γαλλική. 
Ο Merimee που είχε ταξιδέψει πολύ στην Ισπανία ισχυριζόταν ότι οι πρωταγωνιστές είναι πρόσωπα υπαρκτά.

***

Όπερα του Georges Bizet που προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων στην πρώτη παγκόσμια παρουσίασή της στην Opera Comique του Παρισιού στις 3 Μαρτίου του 1875 λόγω της τολμηρότητας με την οποία διαπραγματευόταν τον ελεύθερο έρωτα, η "Carmen" κατέκτησε στη συνέχεια μοναδική θέση στην ιστορία του λυρικού μελοδράματος και στις καρδιές των θεατών. Την πρεμιέρα παρακολούθησαν πολλές από τις κυριότερες μορφές της μουσικής στο Παρίσι, όπως οι Massenet, Offenbach, Delibes και Gounod.

***

Ο  Harold Schonberg παρομοιάζει την Carmen με ένα "θηλυκό Don Giovanni": "Θα προτιμούσε να πεθάνει παρά να μην είναι ο εαυτός της".

***

Ο Αμερικανός κριτικός-μουσικολόγος Hugh Macdonald παρατηρεί ότι "η γαλλική όπερα ποτέ δεν δημιούργησε μια γυναίκα τόσο "μοιραία" όσο η Carmen", παρότι ίσως επέδρασε πάνω σε μερικές από τις ηρωίδες του Jules Massenet. "Οι μελωδίες του Bizet θα κρατήσουν τη μουσική της Carmen ζωντανή στην αιωνιότητα και η θέση της ως δημοφιλούς κλασικού έργου δεν έχει συναγωνισμό από καμιά άλλη γαλλική όπερα".

***

"Η Carmen– είναι ένας μύθος που διαρκεί και μια πρόταση ζωής που δεν ξεχάστηκε, κι ας τη θάψαν κάτω απ' τα ταμπού και τις ποικίλες απαγορεύσεις, που θέτουν σε διαρκή διωγμό το συναίσθημα και, κυρίως, το ακόμα πιο επίφοβο ένστικτο. Δεν είναι τυχαίο που ο Νίτσε πρότεινε αυτήν ακριβώς τη λαϊκή όπερα σαν το "σωστό αντίδοτο" στο βαγκνερισμό, την εποχή που, χολωμένος απ' τη ρήξη του με το μεγάλο φίλο του τον Βάγκνερ, προσπαθούσε να αποκαταστήσει τη χαμένη αξιοπρέπεια του Διονύσου που φαινόταν κατά κράτος νικημένος απ' τον Απόλλωνα. Η  Carmen είναι, πράγματι, μια όπερα –κι ένας μύθος– κατ' εξοχήν διονυσιακή."

ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΑΦΑΗΛΙΔΗΣ

***


Σήμερα η ηρωίδα των Merimee - Bizet είναι το σύμβολο του ανθρώπου ο οποίος το μόνο που επιθυμεί είναι να ζήσει χωρίς περιορισμούς, χωρίς απαγορεύσεις, ελεύθερος σαν το "oiseau rebelle" της Habanera. Είναι ο άνθρωπος που πληρώνει γενναία το κόστος των επιλογών του, όταν στον αγώνα του για να κατακτήσει αυτή την ελευθερία θυσιάζει την ίδια τη ζωή του.




L’amour est un oiseau rebelle 
Que nul ne peut apprivoiser, 
Et c’est bien in vain qu’on l’appelle 
S’il lui convient de refuser. 
Rien n’y fait, menace ou prière.
L’un parle bien, l’autre se tait.
Et c’est l’autre que je préfère.
Il n’a rien dit mais il me plait.

L’amour! L’amour! L’amour! L’amour!

L’amour est enfant de Bohême,
Il n’a jamais jamais connu de loi.
Si tou ne m’aimes pas, je t’aime.
Si je t’aime, prends garde à toi!

Si tou ne m’aimes pas, si tou ne m’aimes pas, je t’aime,
Mais si je t’aime, si je t’aime, prends garde à toi!

L’oiseau que tu croyais surprendere
Battit d’aile et s’envola.
L’amour est loin, tu peux l’attendre.
Tu ne l’attends pas, il est là.

Tout atour de toi, vite vite,
Il vient, s’en va, puis il revient.
Tu crois le tenir, il t’evite.
Tu crois l’eviter, il te tient.

L’amour! L’amour! L’amour! L’amour!

L’amour est enfant de Bohême,
Il n’a jamais jamais connu de loi.
Si tou ne m’aimes pas, je t’aime.
Si je t’aime, prends garde à toi!

Si tou ne m’aimes pas, si tou ne m’aimes pas, je t’aime,
Mais si je t’aime, si je t’aime, prends garde à toi!












πηγές : 

"ΚΑΡΜΕΝ", Προσπέρ Μεριμέ (εκδ. Γαλαξίας, μτφ Νίκου Φωκά)
ΤΟ ΒΗΜΑ, Τέχνη
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΑΦΑΗΛΙΔΗΣ, Λεξικό Ταινιών τ. Β' (Αιγόκερως 2003)
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΑΦΑΗΛΙΔΗΣ, ΕΘΝΟΣ 17-2-1985
ΚΟΣΜΑΣ ΒΙΔΟΣ 1999
wikipedia




Fedra V.



Δευτέρα, 2 Μαρτίου 2015

μια πληγή...












Μια φορά κι έναν καιρό, ζούσε μια μικρή πληγή, στην πλάτη ενός γέρικου δέντρου, μέσα στο δάσος του καλοκαιριού. Είχε μεγάλα μάτια σαν τον ωκεανό, χείλη κόκκινα σαν την Αυγουστιάτικη Πανσέληνο και όσο κι αν πονούσε μέσα στην μοναξιά της, δεν παραπονιόταν καθόλου.

Ήταν βλέπετε, μία από τις λίγες πληγές, που έχουν επιλέξει να ζουν ελεύθερες και ανεξάρτητες από τους αδύναμους ανθρώπους, έτσι δεν πλήγωνε κανέναν άλλο πέρα από τον μικρό, ευαίσθητο και ασήμαντο εαυτό της...

Η ιστορία της ξεκινάει από τότε που ένας ερωτευμένος νεαρός, χάραξε με τρόπο ζηλευτό το όνομα της αγαπημένης του, στον κορμό του δέντρου. Όμως κάποτε κατάλαβε πως δεν αγαπούσε πια την κοπέλα, επειδή κι εκείνη δεν τον αγαπούσε άλλο. Τότε, πήγε στο δάσος του καλοκαιριού και με διαβολεμένη μανία, προσπάθησε να εξαφανίσει το όνομά της.

Όταν ξεθύμανε αρκετά, έφυγε ευχαριστημένος κι ευτυχώς για εκείνον το μόνο που έμεινε από αυτή τη στενάχωρη ιστορία, ήταν μια κακάσχημη ουλή πάνω στον ταλαίπωρο κορμό, που δεν είχε καμιά διάθεση να ακολουθήσει τον απογοητευμένο νέο στις επόμενες του περιπέτειες.

Ύστερα ήρθε ο χρόνος, που τίποτα δεν του ξεφεύγει. Έφερε βροχές, ανέμους, ξηρασίες και με τα καπάτσα του χέρια, έδωσε στην ουλή ένα ιδιαίτερο σχήμα, μέρα με τη μέρα την έκανε όλο και πιο όμορφη. Μέχρι που όσοι την έβλεπαν, ποθούσαν να γίνει δική τους. Εκείνη όμως δεν ξεκολλούσε με τίποτα από το δέντρο, γιατί ήξερε καλά πως δεν ήταν για τα κότσια τους.

Ώσπου μια μέρα, έγινε αυτό που ήταν παντοτινή κρυφή ελπίδα της πληγής μας. Στάθηκε στη σκιά του δέντρου, ένας άνθρωπος τόσο όμορφος, καλός και δυνατός, που ήταν λες και πλάστηκε για να γίνει το ταίρι της.

"Έλα να με πάρεις!" του είπε.

Εκείνος, γενναίος όπως ήταν, άνοιξε διάπλατα την αγκαλιά του και την καλοδέχτηκε φιλόξενα. Μόνο που ήταν λίγο πιο βαριά απ’ ότι υπολόγισε και αρχικά έχασε για λίγο την ισορροπία του. Όμως, χωρίς να πανικοβληθεί, στηρίχτηκε γερά στα πόδια του και ανάσανε.

"Ευτυχισμένος αυτός που αντέχει τις πληγές του!" είπε το σοφό, γέρικο δέντρο.

Ο άνθρωπος χαμογέλασε γλυκά και πήρε το δρόμο του γυρισμού για το σπίτι, όπου έζησε καλά ως τα βαθιά γεράματα, μαζί με την πληγή του.





ΠΗΓΗ ΚΑΦΕΤΖΟΠΟΥΛΟΥ




Fedra V.