εύλογη απορία...

“Πες ότι συναντάς έναν τρελό, που ισχυρίζεται πως είναι ψάρι, αλλά και πως όλοι μας είμαστε ψάρια. 
Θα κάτσεις να τσακωθείς μαζί του; 
Θα γδυθείς για του δείξεις πως δεν έχεις πτερύγια; 
Θα του πεις καταπρόσωπο αυτό που σκέφτεσαι; 
Για πες μου!"



Milan Kundera 
(απόσπασμα από τη συλλογή "Κωμικοί Έρωτες")


artwork : Aniela Sobieski


Fedra V.

Γκέοργκ Βίλχελμ Φρήντριχ Χέγκελ (27 Αυγούστου 1770 - 14 Νοεμβρίου 1831)

Για τον Χέγκελ, η ιστορία είναι ένα ποτάμι. Ακόμα και η μικρότερη κίνηση του νερού σε κάποιο συγκεκριμένο σημείο του ποταμού καθορίζεται στην πραγματικότητα από το ρεύμα και τον όγκο του νερού στο υπόλοιπο μήκος της κοίτης. Σπουδαίο ρόλο παίζουν, επίσης, τα βράχια στο βυθό του, οι στροφές και οι μαίανδροι στη διαδρομή του, κοντά στο σημείο όπου στέκεσαι και το παρατηρείς.

Και η ιστορία της σκέψης – ή του λόγου – είναι επίσης ένα τέτοιο ποτάμι. Περιέχει όλες τις σκέψεις, όλες τις ιδέες, που οι παλαιότερες γενιές, η μία μετά την άλλη, εισέφεραν στην ανθρώπινη διάνοια και οι οποίες καθορίζουν τη δική μας σκέψη και τις αντιλήψεις για τη ζωή που έχει υιοθετήσει η δική μας εποχή. Γι’ αυτό και δεν μπορούμε να ισχυριστούμε ότι μια συγκεκριμένη ιδέα είναι αιώνια σωστή. Μπορεί να είναι σωστή στο σημείο που στεκόμαστε.

Έτσι, οι ιδέες κι οι σκέψεις μπορούν να κριθούν μόνο σε σχέση με μια συγκεκριμένη ιστορική πραγματικότητα.

Η ιστορία είναι για τον Χέγκελ μια μακριά κι αδιάκοπη αλυσίδα σκέψεων και μάλιστα οι κρίκοι της δεν έρχονται να δεθούν τυχαία ο ένας με τον άλλο, αλλά ακολουθούν ορισμένους κανόνες. Όποιος μελετήσει διεξοδικά την ιστορία, θα παρατηρήσει ότι, τις περισσότερες φορές, μια νέα ιδέα έρχεται να στηριχτεί σε ιδέες και σκέψεις που εκφράστηκαν παλαιότερα. Και μόλις διατυπωθεί αυτή η νέα σκέψη, δε θ’ αργήσουν ν’ ακουστούν και οι πρώτες αντιρρήσεις, οι πρώτες διαφωνίες. 

Κατ’ αυτό τον τρόπο, υπάρχουν πάντα δύο αντίθετοι πόλοι, κι ανάμεσα τους δημιουργείται μια ένταση που λύνεται μόνο με μια τρίτη σκέψη, η οποία κρατάει από τα δύο αντίθετα άκρα το καλύτερο και συνεχίζει την πορεία προς τα εμπρός. 

O Χέγκελ ονόμασε αυτή την εξέλιξη διαλεκτική εξέλιξη.

O Χέγκελ έδινε μεγάλη σημασία σε κάποιους παράγοντες που ονόμαζε "αντικειμενικές δυνάμεις". Κι εννοούσε την οικογένεια και το κράτος. 

Για τον Χέγκελ, το κράτος αντιπροσωπεύει "περισσότερα" απ’ ό,τι ο απλός πολίτης. Αντιπροσωπεύει "περισσότερα" ακόμα κι από το άθροισμα όλων των πολιτών. 

O Χέγκελ θεωρεί πως είναι αδύνατο να ζήσει ο άνθρωπος έξω από την κοινωνία. Όποιος αδιαφορεί για τον κοινωνικό του περίγυρο κι ανασηκώνει τους ώμους του με απάθεια "ψάχνοντας να βρει τον εαυτό του" είναι, κατά τη γνώμη του Χέγκελ, τρελός κι ανόητος.

Jostein Gaarder "Ο Κόσμος της Σοφίας" (απόσπασμα)

μια ενδιαφέρουσα αναφορά στο έργο του σημαντικότερου εκπροσώπου του γερμανικού ιδεαλισμού μπορείτε να διαβάσετε εδώ : 

http://greek_greek.enacademic.com/238410/%CE%A7%CE%AD%CE%B3%CE%B3%CE%B5%CE%BB,_%CE%93%CE%BA%CE%B5%CF%8C%CF%81%CE%B3%CE%BA_%CE%92%CE%AF%CE%BB%CF%87%CE%B5%CE%BB%CE%BC_%CE%A6%CF%81%CE%AF%CE%BD%CF%84%CF%81%CE%B9%CF%87

Fedra V.

Περί τυφλότητας

Συνείδηση

"Η ηθική συνείδηση, που τόσους αναίσθητους έχει προσβάλει κι ακόμα περισσότερους έχει αποκηρύξει, είναι κάτι που υπάρχει και υπήρχε πάντα, δεν ήταν επινόηση των φιλοσόφων της Τεταρτογενούς Περιόδου, τότε που η ψυχή ήταν ακόμα ένα συγκεχυμένο σχέδιο. 

Με το πέρασμα του χρόνου, και μαζί με τις δραστηριότητες της συναναστροφής και τις γενετικές αλλαγές, καταφέραμε να βάλουμε τη συνείδηση στο χρώμα του αίματος και στο αλάτι των δακρύων μας και, σαν να μην έφτανε αυτό, κάναμε τα μάτια μας έναν καθρέφτη γυρισμένο προς τα μέσα, με αποτέλεσμα πολλές φορές να δείχνουν εκείνα χωρίς φειδώ αυτό που εμείς πασχίζουμε ν' αρνηθούμε με το στόμα. 

Αν προσθέσουμε τώρα σ' αυτό το γενικό πλαίσιο την ιδιαίτερη περίσταση κατά την οποία στα απλοϊκά πνεύματα η ενοχή για κάποιο κακό που διαπράχθηκε συχνά συγχέεται με προγονικούς φόβους κάθε τύπου, προκύπτει τελικά η τιμωρία του παραβάτη να είναι η διπλάσια απ' αυτήν που του άξιζε."

JOSE DE SOUSA SARAMAGO

(απόσπασμα από το μυθιστόρημα Περί τυφλότητας (1995), μια αντι-ολοκληρωτική αλληγορία, που θεωρείται σταθμός στη συγγραφική του δραστηριότητα)

Fedra V.

θα ήθελα...

"Θα ήθελα".... τι κουτό, σπάταλα ευγενικό και παρηγορητικό 

τόσες τσαλαπατημένες ευχές σε μια λέξη.

Αν ήθελα να πραγματοποιηθούν...

θα χρησιμοποιούσα το απλό και κοφτό ρήμα "θέλω". 

Το ρήμα που αρέσει στα παιδιά....

Ξέρεις τι θα ήθελα; 

Να συμφιλιωθώ με την ιδέα ότι οι επιθυμίες απλώς υπάρχουν...

Όπως υπάρχουν ρούχα... Χέρια... Μαλλιά... Τα αγγίζεις, σε αγγίζουν κι αυτό είναι όλο. 

Θα ήθελα ...να ακολουθήσεις τη διαδρομή του μυαλού μου 

και να με εντοπίσεις...

Γρήγορα αν είναι δυνατόν.

Τώρα...

ΑΜΑΝΤΑ ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ



Fedra V.

ο Κισσαμίτης Δον Κιχώτης

Στις 14 Αυγούστου του 1908 γεννήθηκε στο Καστέλι Κισσάμου ένας έντιμος άνθρωπος και αγωνιστής, με ιδανικά αδιαπραγμάτευτα.

Από το 1932 και μέχρι τον ελληνο-ιταλικό πόλεμο παίζει στο "Εθνικό" αλλά και στο "Λαϊκό Θέατρο" του Βασίλη Ρώτα ενώ ιδρύει και το βραχύβιο "Ελεύθερο Θέατρο".
Κατά τη διάρκεια του πολέμου θα πολεμήσει στο μέτωπο της Αλβανίας και θα ενταχθεί στους κόλπους του ΕΑΜ.
Το 1943 ανέλαβε Πρόεδρος του Σωματείου Ελλήνων Ηθοποιών και από τη θέση αυτή συνέβαλε σε μεγάλο βαθμό στην ίδρυση του Κρατικού Θεάτρου Θεσσαλονίκης όπου και έπαιξε μέχρι το 1946, οπότε επέστρεψε στο Εθνικό. Εκδιώχθηκε ένα χρόνο αργότερα, λόγω των αριστερών πεποιθήσεών του. Αρνούμενος να υπογράψει "δήλωση μετανοίας", εξορίστηκε στην Ικαρία, στη Μακρόνησο και τον Αϊ-Στράτη μέχρι το 1952.

  Στην εξορία με τον Γιάννη Ρίτσο...

"Ψηλός και στητός, γίγαντας παραμυθιού, άντεχε κάτω απ’ τις βροχές και τις κακουχίες, τα βασανιστήρια, το σακί μαζί με τη γάτα μέσ’ στη θάλασσα, και τις προσβλητικές βρισιές του ομαδάρχη, που σκύλιαζε απ’ το κακό του μπροστά στην αφοσίωση και την πίστη στην ιδέα. Όλ’ αυτά για μιαν ιδέα! Κυνηγητό αδυσώπητο στη μισή του ζωή. Για μιαν ιδέα! Συνεχής αγώνας για μιαν ιδέα! Στέρηση… για μιαν ιδέα!"

ΑΛΙΚΗ ΓΕΩΡΓΟΥΛΗ “ΑΠΟ ΤΟΝ ΛΕΝΙΝ ΣΤΟΝ ΒΕΡΣΑΤΣΕ”

Με τους συνεξόριστους Μενέλαο Λουντέμη, Δημήτρη Φωτιάδη και Γιάννη Ρίτσο. Γλίτωναν το ξύλο παίζοντας θέατρο...

Μέχρι το 1955 εμφανίστηκε με την Κυβέλη και αμέσως μετά συγκρότησε δικό του θίασο με την Ασπασία Παπαθανασίου. Το 1955 ίδρυσε το "Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο" και εγκαταστάθηκε στον υπαίθριο χώρο του Πεδίου του Άρεως, τον οποίο εγκαινίασε με τον "Αγαπητικό της Βοσκοπούλας".
Το 1972 θα επιστρέψει στο "Εθνικό Θέατρο", όπου θα πρωταγωνιστήσει στον "Οθέλλο" και τον "Δον Κιχώτη".

Με την Μαρία Σκούντζου-Δουλτσινέα στον Δον Κιχώτη.



Οι μεγάλες του αγάπες ήταν το θέατρο και η τέχνη γενικότερα, οι γυναίκες κι ο ιππόδρομος.

Ο Μάνος Κατράκης είχε μια ιδιαίτερη σχέση με τα ποιήματα του Νικηφόρου Βρεττάκου. Τα αγαπούσε και τα απήγγειλε με ζήλο και θέρμη.

"Μη μου σκοτώστε το νερό. 
Μη μου σκοτώσετε τα δέντρα. 
Μη μου ξεσκίστε αυτές τις θείες σελίδες που τις γράψανε 
τ` ασύλληπτο φως κι ο ασύλληπτος χρόνος 
κι όπου σταθώ με περιβάλλουν. Μη μου σκοτώσετε 
της γης το ποίημα!"

Ο Μάνος Κατράκης που η χώρα του τον πλήγωσε αφαιρώντας του την Ελληνική υπηκοότητα έρχεται ο καιρός που τιμάται όχι μόνο με πολιτειακές και κοινωνικές διακρίσεις εντός της χώρας του αλλά και εκτός.
Το Μάρτη του 1981 διοργανώνεται στο Παρίσι (την χώρα που το 1950 τον απελαύνει λόγο των αριστερών πολιτικών φρονημάτων του) τιμητική εκδήλωση από τον σκηνοθέτη Γιάννη Ιορδανίδη. Στην εναρκτήρια βραδιά της εκδήλωσης ο Μάνος Κατράκης απευθύνεται στους παρευρισκόμενους με τη γλώσσα της καρδιάς όπως έκανε πάντα:


"Και να γνώριζα τη γλώσσα του Ρακίνα και του Μολιέρου πάλι θα σας μίλαγα ελληνικά. Δεν θέλω τίποτα να ψευτίσει τη συγκίνησή μου και την ευγνωμοσύνη μου για την τιμή που μου κάνετε. Γι’ αυτό χρησιμοποιώ τις λέξεις της γλώσσας μου που ταυτίζονται με την ψυχή μου. Είναι λέξεις που κρύβουν μέσα τους την καθαρότητα του ελληνικού ουρανού και του ασίγαστου πόντου. 
Εσείς τιμάτε τα 50 χρόνια της καλλιτεχνικής μου δραστηριότητας. Σας ευχαριστώ. Εγώ όμως θέλω να σας πω ποιος είμαι. Θέλω να με γνωρίσετε σωστά. Θέλω να σας πω πως γεννήθηκα στην Κρήτη. 
Μεγάλωσα ξυπόλητο παιδί στις αμμουδιές της πατρίδας μου, που έβαζα στ’ αυτιά μου τα κοχύλια της θάλασσας να ακούσω τη βουή του ωκεανού. Δεν ήξερα να αποζητώ την ομορφιά, μα η ομορφιά ξεδιπλωνόταν ολόγυρά μου. Δεν ήξερα να αποζητώ τη λεβεντιά. Μα η λεβεντιά με συνέπαιρνε μέσα μου από τις ιστορίες του παππού μου. 
Αφήστε να παινέψω την πατρίδα μου. Το αξίζει. 
Εγινα ηθοποιός όπως θα μπορούσα να γίνω και σιδηρουργός. Ηθελα να ξοδιάσω όσες δυνάμεις κρύβαν τα μπράτσα μου και η ψυχή μου…"  

Είχε μόλις ολοκληρώσει τα γυρίσματα της ταινίας "Ταξίδι στα Κύθηρα" του Θεόδωρου Αγγελόπουλου, όταν άφησε την τελευταία του πνοή χτυπημένος από καρκίνο των πνευμόνων στις 2 Σεπτεμβρίου του 1984.

Fedra V.

εσύ...

ΧΥΝΕΣΑΙ μέσα σε όλα τα τοπία, καλύπτεις κάθε πιθανό συνδυασμό, γιορτάζεις όλες τις ημερομηνίες. Σε μεταφράζουν όλες οι γλώσσες της γης. Κάθε πρωί που σηκώνεσαι, φοράς όλα τα χρώματα, μιλάς όλες τις λέξεις της μέρας και χαμογελάς. Με όλες τις εκφράσεις. Σε φωνάζουν όλα τα απεγνωσμένα επίθετα, υπάρχεις μέσα σε όλες τις επιδιώξεις, αποτελείς ιδρυτικό μέλος σε όλα τα κινήματα. Είσαι ο πρωινός καφές σε όλα τα καφενεία, το ρεφρέν στους στίχους όλων των τραγουδιών, με περιμένεις σε όλες τις γωνίες του κόσμου να γυρίσουμε σπίτι. Εκτυλίσσεις τα στιγμιότυπα, αλλάζεις τη γεωγραφία του ορίζοντα με το βλέμμα σου, σε διαφημίζουν παντού τα καρτ ποστάλ των νησιών. Αποτελείς το θέμα όλων των αφιερωμάτων.

Είσαι πάντα ο χρόνος που πέρασε και ο χρόνος που θα ρθει, στεγνώνοντας πάνω σε κάθε φωτογραφία, κάθε δέρμα, κάθε που βρέχει.

Χωρίς καν να υπάρχεις.

Εσύ.

Μια, καθώς λένε, δυσλειτουργία της μνήμης.

ΣΤΑΥΡΟΣ ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ, "Οι άλλοι που είμαι"

Fedra V.

Ευχή

Κάπου γεννιέται ένα παιδί

Κάπου σκοτώνουν ένα παιδί.

Κάπου ζωγραφίζεται ένας κόσμος

Κάπου διαγράφουν έναν κόσμο.

Κάπου περισσεύει ένας θεός.

Να οριοθετούσε ένας τυφλός απ' την αρχή τα σύνορα

Να εξηγούσε ένας τρελός απ' την αρχή τον κόσμο...

ΣΤΕΛΛΑ ΚΑΡΤΑΚΗ

Fedra V.