The Isle of the Dead

οι αναμνήσεις ερείδονται σε μια συγχορδία γυμνών χρωμάτων...
όλα επιτάφιες ομορφιές σαν τα κρύα φώτα της πόλης...

*

"γινήκαμε ήρωες ενός τεφρόμαυρου, άπιαστου,
ακατέργαστου ονείρου" έγραφες...

"Και το άπιαστο όνειρο,
τι προσκλητήριο του νου σε κατασκευές χωρίς
αντίκρισμα
σε διαδρομές παραπλανητικές
σε ήχους σιωπηλούς εκρηκτικούς
σε έρωτες σχισμένους και ξανακολλημένους
άτακτα.
Κι εγώ,
ακαταπόνητος, σαν σε οπτασιασμό,
να με ματώνουνε τα αγκάθια απ' τα βατόμουρα
του Σεπτέμβρη..."

*

δύο χρόνια μετά...
ασφαλής στη μνήμη Του, όμως πόσο μας λείπεις, Χάρη Αγαπημένε...

Fedra V.

οι ρίζες του μίσους

Υπάρχουν δύο ψυχικές εκφράσεις του μίσους: το μίσος για τον άλλο και το μίσος για τον εαυτό μας, το οποίο συχνά δεν παρουσιάζεται ως τέτοιο. Αλλά πρέπει να καταλάβουμε ότι και τα δυο έχουν κοινή ρίζα, την άρνηση της ψυχικής μονάδας να δεχθεί αυτό που για την ίδια είναι ξένο. Η οντολογική αυτή διάρθρωση του ανθρώπου επιβάλλει αξεπέραστους εξαναγκασμούς σε κάθε κοινωνική οργάνωση και σε κάθε πολιτικό πλάνο. Καταδικάζει αμετάκλητα κάθε ιδέα για μία "διαφανή" κοινωνία, κάθε πολιτικό πλάνο που αποσκοπεί στην άμεση οικουμενική συμφιλίωση.

Κατά τη διαδικασία κοινωνικοποίησης, οι δύο διαστάσεις του μίσους χαλιναγωγούνται σε σημαντικό βαθμό, τουλάχιστον όσον αφορά τις πιο δραματικές εκδηλώσεις τους. Εν μέρει αυτό επιτυγχάνεται μέσω του μόνιμου αντιπερισπασμού που ασκείται στην καταστροφική τάση από τους "εποικοδομητικούς" κοινωνικούς σκοπούς – την εκμετάλλευση της φύσης, τον συναγωνισμό διαφόρων ειδών (τις "ειρηνικές" αγωνιστικές δραστηριότητες, όπως ο αθλητισμός, τον οικονομικό ή πολιτικό ανταγωνισμό, κτλ). Όλες αυτές οι διέξοδοι κατευθύνουν ένα μέρος του μίσους και της "διαθέσιμης" καταστροφικής ενέργειας, αλλά όχι το σύνολο τους.

Το κομμάτι του μίσους και της καταστροφικότητας που απομένει φυλάσσεται σε μία δεξαμενή έτοιμη να μετατραπεί σε καταστροφικές δραστηριότητες, σχηματοποιημένες και θεσμοθετημένες, που στρέφονται εναντίον άλλων ομάδων – δηλαδή να μετατραπεί σε πόλεμο. Αυτό δεν σημαίνει ότι το ψυχικό μίσος είναι η "αιτία" του πολέμου. Αλλά το μίσος είναι, αναμφίβολα, ένας όρος, όχι μόνο απαραίτητος αλλά και ουσιαστικός, του "πόλεμοι".

Το μίσος καθορίζει τον πόλεμο και εκφράζεται μέσω αυτού. Η φράση του Αντρέ Μαλρό "είθε η νίκη σε αυτό τον πόλεμο να ανήκει σε όσους πολέμησαν χωρίς να τον αγαπούν" εκφράζει μία ελπίδα που στην πραγματικότητα διαψεύδεται σε όλους σχεδόν τους πολέμους. Αλλιώς δεν θα καταλαβαίναμε πώς εκατομμύρια άνθρωποι στη διάρκεια της ιστορίας ήταν πρόθυμοι, από τη μία στιγμή στην άλλη, να σκοτώσουν αγνώστους ή να σκοτωθούν από αυτούς. Και όταν η δεξαμενή του μίσους δεν βρίσκει διέξοδο στον πόλεμο, εκδηλώνεται υπόκωφα με τη μορφή της περιφρόνησης, της ξενοφοβίας και του ρατσισμού.

Οι καταστροφικές τάσεις των ατόμων συνάδουν απόλυτα με την ανάγκη μίας κοινωνίας να ενδυναμώνει τη θέση των νόμων, των αξιών και των κανόνων της, ως μοναδικά στην τελειότητα τους και ως τα μόνα αληθινά, ενώ οι νόμοι, τα πιστεύω και τα έθιμα των άλλων είναι κατώτερα, λανθασμένα, άσχημα, αηδιαστικά, φριχτά, διαβολικά.

Και αυτό, με τη σειρά του, βρίσκεται σε πλήρη αρμονία με τις ψυχικές ανάγκες του ατόμου. Γιατί ό,τι υπάρχει πέρα από τον κύκλο σημασιών, που τόσο επίπονα περιέβαλε στον δρόμο προς την κοινωνικοποίηση είναι λανθασμένο, άσχημο, ασύνετο. Το αυτό συμμερίζεται η ομάδα στην οποία ανήκει: φυλή, χωριό, έθνος, θρησκεία. Πρέπει να γίνει σαφώς αντιληπτό ότι κάθε απειλή προς τις θεσμοθετημένες ομάδες, στις οποίες ανήκουν τα άτομα, βιώνεται από αυτά ως πιο σοβαρή από μία απειλή κατά της ζωής τους.

Τα χαρακτηριστικά αυτά παρατηρούνται με μεγαλύτερη ένταση στις εντελώς κλειστές κοινωνίες: στις αρχαϊκές ή παραδοσιακές αλλά ακόμη περισσότερο στις σύγχρονες απολυταρχικές. Η κύρια απάτη είναι πάντα: οι κανόνες μας είναι το καλό, το καλό είναι οι κανόνες μας, οι κανόνες μας δεν είναι ίδιοι με τους δικούς τους, άρα οι κανόνες τους δεν είναι καλοί. Επίσης: ο θεός μας είναι ο αληθινός, η αλήθεια είναι ο θεός μας, ο θεός μας δεν είναι ίδιος με τον δικό τους, άρα ο θεός τους δεν είναι ο αληθινός.

Πάντα φαινόταν σχεδόν αδύνατο οι ανθρώπινες ομάδες να αντιμετωπίζουν το διαφορετικό ως ακριβώς αυτό: απλώς διαφορετικό. Επίσης, ήταν σχεδόν αδύνατο να αντιμετωπίζουν τους θεσμούς των άλλων ως ούτε κατώτερους, ούτε ανώτερους, αλλά απλώς ως διαφορετικούς. Η συνάντηση μιας κοινωνίας με άλλες, συνήθως ανοίγει τον δρόμο για τρεις πιθανές εκτιμήσεις: οι άλλοι είναι ανώτεροι από εμάς, είναι ίσοι ή είναι κατώτεροι. Αν δεχτούμε ότι είναι ανώτεροι, οφείλουμε να απαρνηθούμε τους θεσμούς μας και να υιοθετήσουμε τους δικούς τους. Αν είναι ίσοι θα μας ήταν αδιάφορο αν οι άλλοι είναι χριστιανοί ή ειδωλολάτρες. Οι δύο αυτές πιθανότητες είναι απαράδεκτες. Διότι αμφότερες προϋποθέτουν ότι το άτομο πρέπει να εγκαταλείψει τα σημεία αναφοράς του ή τουλάχιστον να τα θέσει υπό αμφισβήτηση.

Δεν απομένει λοιπόν παρά η τρίτη πιθανότητα: οι άλλοι είναι κατώτεροι. Αυτό βεβαίως αποκλείει την πιθανότητα οι άλλοι να είναι ίσοι με εμάς, με την έννοια ότι οι θεσμοί τους απλώς δεν συγκρίνονται με τους δικούς μας. Ακόμη και στην περίπτωση «μη θρησκευτικών» πολιτισμών, μια τέτοια παραδοχή θα δημιουργούσε αναπάντητα ερωτηματικά στο καθαρώς θεωρητικό επίπεδο: πώς αντιμετωπίζει κανείς κοινωνίες που δεν αναγνωρίζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα, επιβάλλουν στους πολίτες τους σκληρές ποινές ή έχουν απαράδεκτα έθιμα;

Ο δρόμος προς την αναγνώριση του διαφορετικού αρχίζει στο ίδιο σημείο και έχει τα ίδια κίνητρα με την αμφισβήτηση των δεδομένων θεσμών της κοινωνίας, την απελευθέρωση των σκέψεων και των πράξεων, εν ολίγοις τη γέννηση της δημοκρατίας και της φιλοσοφίας. Εδώ μπαίνει κανείς σε πειρασμό να πει ότι το άνοιγμα της σκέψης και ο μερικός και σχετικός εκδημοκρατισμός των πολιτικών καθεστώτων της Δύσης συνοδεύτηκαν από την παρακμή του σωβινισμού, της ξενοφοβίας και του ρατσισμού. Ωστόσο, δεν μπορούμε να δεχτούμε αυτή την ιδέα χωρίς να θέσουμε ισχυρούς περιορισμούς. Αρκεί να σκεφτούμε με πόσο ακραία επιθετικότητα επανεμφανίστηκε ο εθνικισμός, η ξενοφοβία και ο ρατσισμός τον 20ό αιώνα σε χώρες "ανεπτυγμένες" και "δημοκρατικές".

Όλα όσα ειπώθηκαν μέχρι εδώ αφορούν τον αποκλεισμό του άλλου. Δεν αρκούν για να "εξηγήσουμε" γιατί αυτός ο αποκλεισμός γίνεται διάκριση, περιφρόνηση, απομόνωση, και τελικά μίσος, λύσσα και δολοφονική τρέλα. Δεν πιστεύω όμως ότι μπορεί να υπάρξει γενική "εξήγηση".

Μπορώ μόνο να αναφέρω έναν παράγοντα που αφορά τις μαζικές εκρήξεις εθνικού και ρατσιστικού μίσους στη σύγχρονη εποχή. Η κατάρρευση, στις καπιταλιστικές κοινωνίες, σχεδόν όλων των αρχών είχε ως επίπτωση τη συσπείρωση, για λόγους ταύτισης, γύρω από τη "θρησκεία", το "έθνος" ή τη "ράτσα" και όξυνε το μίσος προς τους ξένους. Η κατάσταση δεν είναι διαφορετική στις μη ευρωπαϊκές κοινωνίες που υφίστανται το σοκ της εισβολής του μοντέρνου τρόπου ζωής, άρα και την κονιοποίηση των παραδοσιακών σημείων αναφοράς με τα οποία ταυτίζονται τα άτομα. Το αποτέλεσμα είναι η αύξηση του θρησκευτικού και/ή εθνικού φανατισμού.

Μια τελευταία παρατήρηση που αφορά τον ρατσισμό. Το κύριο και καθοριστικό χαρακτηριστικό του ρατσισμού είναι η "απαραίτητη μη μετατρεψιμότητα" του άλλου. Ο θρησκευτικά μισαλλόδοξος δέχεται με χαρά τον προσηλυτισμό των απίστων, ο "λογικά" εθνικιστής χαίρεται όταν ξένα εδάφη προσαρτώνται στη χώρα του και οι κάτοικοι τους "αφομοιώνονται". Δεν είναι όμως τέτοια η περίπτωση του ρατσιστή. Οι Γερμανοί εβραίοι θα ήθελαν να παραμείνουν πολίτες του Τρίτου Ράιχ, αλλά οι ναζιστές ούτε να το ακούσουν.

Ακριβώς γιατί στην περίπτωση του ρατσισμού το αντικείμενο του μίσους πρέπει να είναι "μη μετατρέψιμο".

Γι’ αυτό ο ρατσιστής επικαλείται ή εφευρίσκει δήθεν φυσικά (βιολογικά), άρα μη μετατρέψιμα, χαρακτηριστικά του αντικειμένου του μίσους του: το χρώμα του δέρματος του, τα διακριτικά γνωρίσματα του προσώπου του. Τέλος, θα ήταν απολύτως δικαιολογημένο να συνδέσουμε αυτή την ακραία μορφή του μίσους προς τον άλλο, με το πιο σκοτεινό, πιο άγνωστο και πιο συγκρατημένο είδος μίσους: το μίσος προς τον εαυτό μας.

Η αυτονομία, δηλαδή η πλήρης δημοκρατία, και η αποδοχή του άλλου δεν αποτελούν φυσική ανθρώπινη κλίση. Αμφότερες συναντούν τεράστια εμπόδια. Γνωρίζουμε από την ιστορία ότι ο αγώνας για τη δημοκρατία είχε μέχρι σήμερα οριακά μεγαλύτερη επιτυχία από τον αγώνα κατά του σωβινισμού, της ξενοφοβίας και του ρατσισμού. Αλλά για όσους είναι στρατευμένοι στο μοναδικό πολιτικό πλάνο που χρήζει υπεράσπισης, το πλάνο της οικουμενικής ελευθερίας, ο μοναδικός ανοικτός δρόμος είναι η συνέχιση του αγώνα κόντρα στο ρεύμα.




ΚΟΡΝΗΛΙΟΣ ΚΑΣΤΟΡΙΑΔΗΣ



(ph. by Denis Buchel)




Fedra V. 

όλα είναι θέμα κυριαρχίας...

Δεν είμαστε όλοι σε κώμα, αγάπη μου...

Αξιοπρέπεια είναι η καθαρή συνείδηση και φυσικά δεν αναφέρομαι σε συνείδηση-λάστιχο αλλά σε αυτήν που έχει εκπαιδευτεί στην εφαρμογή αρχών. Η αληθινή αξιοπρέπεια είναι στάση ζωής και όχι αξεσουάρ που κατά περίσταση φέρουμε. Είναι φανερή στις επιλογές μας. 
Δεν χάνεται ούτε όταν φοβόμαστε. Γιατί είναι γνωστό πως ο φόβος στήνει παγίδα.
Ο φόβος προκαλεί πανικό, ο οποίος οδηγεί σε σύγχυση... υπό το κράτος του πανικού δεν σκεφτόμαστε καθαρά και συνεπώς αδυνατούμε να πάρουμε τις σωστές αποφάσεις. Απλά μαθηματικά !

Έχουμε εμπλακεί ερήμην μας σε έναν άνισο πόλεμο με αβέβαιο αποτέλεσμα. Σε καιρό πολέμου οι επιθυμίες και οι ψευδαισθήσεις δεν είναι απλώς περιττές, είναι επικίνδυνες. Απαιτείται επίγνωση, εγρήγορση, ενημέρωση για τα τεκταινόμενα από ασφαλείς πηγές και αγώνας για επιβίωση με αυτοπεποίθηση αλλά και ανιδιοτέλεια. Δεν αγωνιζόμαστε να σώσουμε το τομάρι μας, ας μου επιτραπεί η έκφραση, αλλά για το σύνολο. 

Το "θηρίο" βρυχάται αλλά μήπως οι βρυχηθμοί μας επιτρέπουν να χάσουμε αξίες και αρχές; Η υπερβολική ανησυχία σίγουρα δεν αφαιρεί τα προβλήματα του αύριο αλλά την δύναμη του σήμερα. Οι διαβρωτικές σκέψεις και τα σενάρια συνωμοσίας μας απομυζούν γι' αυτό χρειάζεται να είναι υπό έλεγχο.

Βιώνουμε καθημερινά ανατροπές και ανησυχητικές αλλαγές στο παγκόσμιο σκηνικό που μας αφορούν άμεσα. Οι συνθήκες είναι εξοντωτικές. Είμαστε αντιμέτωποι με τα όρια μας. Όλα είναι θέμα κυριαρχίας.

Κάπου διάβασα πως η δύναμη των πουλιών δεν είναι στα φτερά τους. Είναι στην εμπιστοσύνη που έμαθαν να δείχνουν στο κλαδί που θα κάτσουν. Στο κλαδί πολλαπλασιάζονται. Την ελευθερία να πετούν την χρησιμοποιούν μέχρι να επιλέξουν το κατάλληλο κλαδί. Τι θα απογίνονταν αν συνέχεια πίστευαν ότι ελευθερία είναι μόνο να πετάς; 
Εύλογη απορία : "ποιο είναι το κατάλληλο κλαδί;"  

Κολυμπάμε στα βαθιά. 
Και είναι μονόδρομος. 
Κολυμπάς ή πεθαίνεις.

Είναι αυτονόητο πως απαιτούνται αντοχές, στόχοι και αρχές.
Το παρελθόν είναι απλά ο φρουρός στα μετόπισθεν.



(ph. by Anna O.)





Fedra V.

χωρίς ερωτηματικά...

Τα λουλούδια δεν έχουν ερωτηματικά.

Δεν περιμένουν παρά την περιπέτεια να γίνουν τα ερωτικά βιβλία των πουλιών ή να πεθάνουν απλά και αλύπητα κάτω από το βλέμμα ενός κοριτσιού.

Δεν έχουν την αμφιβολία του πιθανού, την πίκρα του αμετάκλητου.

Δεν έχουν μνήμη... Λησμόνησαν το αρχικό ξεκίνημα και τον καημό του γυρισμού.

Δίνονται απροφάσιστα, σαν τα μικρά παιδιά, στα χέρια της καλής ημέρας.

Η δόξα τους είναι να αποκοιμηθούν στους κόρφους των νεκρών.

Δεν έχουν ερωτηματικά και δε ρωτούν τον άνεμο από πού έρχεται και πού τελειώνει.

Δεν σκάβουν το χιόνι για να βρουν την άκρη της λευκότητας, δεν ερευνούν να μάθουν για την τύχη του ίσκιου τους, που χάνεται στους διαδρόμους του νερού, ούτε γιατί κυλούν τ' αμάξια, γιατί χτυπούν τα ρολόγια πληγώνοντας την ανάμνηση, γιατί γεννιούνται και πεθαίνουν, πεθαίνουν και γεννιούνται οι άνθρωποι, γιατί δεν ακούν οι πεθαμένοι, γιατί δε μιλούν, γιατί δεν έρχονται πίσω από την άλλη είσοδο, ούτε τι έγινε το "κάποτε", πριν από κάθε "πριν" και δεν υπάρχει πια και δε γυρίζει πίσω, τι έγινε και δε γυρίζει ο ήλιος πίσω πια, γυρίζοντας τ' άλογα, αλλάζοντας άλογα...

Ποιος ξέρει, ποιος μπορεί να πει για πού κατευθύνονται και πάνε οι άξονες του παντοτινού... Ίσως να κατευθύνονται προς το σημείο της αρχής - αρχής, να κλείσουν την περιφέρεια για να τελειώσουν την περιπέτεια της μακράς φυγής και να αποκλείσουν έξω απ' την περιοχή του τελειωμένου όλα τα ενδεχόμενα και όλες τις μάταιες πτήσεις, ρίχνοντας έξω τον εαυτό τους, ματαιώνοντας τον εαυτό τους, μη έχοντας έναρξη και τέρμα μες στην ακινησία της πλήρωσης, σφραγίζοντας την τέλεια κίνηση μέσα στην πλήρη ακινησία, σαν άγαλμα, σαν πλοίο ανάγλυφο που ταξιδεύει... ταξιδεύει...

Τα λουλούδια θα έχουν τελειωθεί επιστρέφοντας στην πλήρη τους πραγματικότητα και η δόξα τους θα είναι να δίνονται απροφάσιστα στο τέλειο βλέμμα σου...

Fedra V. 

σημεία στίξης ερωτικού λόγου

Τα σημεία στίξης του άρρητου ερωτικού λόγου
περιλαμβάνουν αναμφισβήτητα άνω και κάτω τελείες.

Οι ερωτευμένοι βλέπετε συχνά γίνονται επεξηγηματικοί.
(δε χρειάζεται)

Περιλαμβάνουν ερωτηματικά.

Γιατί οι ερωτευμένοι συχνά δημιουργούν απορίες.
(δεν έχουν)

Περιλαμβάνουν θαυμαστικά.

Οι ερωτευμένοι συχνά γίνονται κόλακες.
(δεν απαιτείται)

Περιλαμβάνουν παύλες.

Οι ερωτευμένοι συχνά αφήνουν χάσματα.
(χρειάζεται)

Περιλαμβάνουν εισαγωγικά.

Οι ερωτευμένοι νομίζουν δεν έχουν σφάλματα.
(έχουν)

Περιλαμβάνουν τελείες.

Οι ερωτευμένοι βλέπετε συχνά μένουν αμίλητοι.
(απαιτείται)

Εγώ ερωτεύτηκα μια παρένθεση πρόσφατα.
Όλο λέει κάτι, χωρίς να λέει.
( )

(δημιουργός: fevroni)

Fedra V.

Αθάνατοι θνητοί...

"Αθάνατοι θνητοί, θνητοὶ αθάνατοι, ζώντες τον εκείνων θάνατον, τον δε εκείνων βίον τεθνεώτες"

Ψευδαισθήσεις

Ο Μπαλζάκ έγραψε ότι είναι ό,τι καλύτερο υπάρχει στη ζωή μας.

Η προαιώνια σκλαβιά της ανθρώπινης ψυχής.

One of “those” days...

Ξύπνησε πάλι κι αναρωτιόταν γιατί

Μεσημέρι

Πάλι έχασε τη μισή μέρα

Το κινητό πλάι της εξακολουθεί να χτυπάει

Την ψάχνουν και το σιχαίνεται – ή όχι;

Γυρίζει πλευρό

Αγκαλιάζει το μαξιλάρι – κρύο

Τα μάτια του στα μάτια της – κρύο

"Έχω πάρα πολλές δουλειές, πάρα πολλές δουλειές, ε και;"

Το πάπλωμα την προστατεύει απ’ όλους και όλα

Εεε όχι κι όλα ! οι σκέψεις της σκουλήκι  και πώς να το αποφύγει;

Πώς αδειάζει το μυαλό; Καμιά συνταγή;

Δυο φορές μέσα απ’ το ίδιο όνειρο δεν περνάμε

Γίναμε οι ήρωες ενός άπιαστου, ακατέργαστου ονείρου

Χειμερία νάρκη

Τι συναρπαστικό το μέλλον!

Αισιόδοξος τρόμος

Μια φυσαλίδα νερού – πού πάει πάλι κι αυτή;

Κρύβει τα μάτια της να μη την προδώσουν – σε ποιον;

Οικείο το σκοτάδι της κάμαρας

"Πότε θα πάψω να σκοτώνω τους νεκρούς;"

"Θέλω να ταϊσω πεταλούδες χρυσόσκονη"

Ο Χάρης ήθελε να γίνει δρακοντοκτόνος μα δεν μπόρεσε

Έτσι έγινε ποιητής

Νανουρίζει το μαξιλάρι της

"Τελικά, ίσως ένας βενετσιάνικος καθρέφτης πολύ θα ταίριαζε εκεί απέναντι - ή όχι;"

Πόση τέρψη μπορούν να δώσουν τα ασήμαντα;

Ηλιοτρόπια παντού

Πεθαίνει κανείς από πολλή αγάπη;

"Σ’ αγαπώ γιατί τα μάτια σου με σκοτώνουν"

Vae Victis!

Fedra V