το "ασχημόπαπο"

Το ασχημόπαπο (που κατά τον Σουηδό συγγραφέα Per Olov Enquist δεν είναι άλλος από τον Hans Christian Andersen) γεννήθηκε μέσα στο βούρκο των κατώτερων προλετάριων της πόλης, όπου βασίλευε η φτώχεια, η τρέλα, η πορνεία. 

Και η γενεαλογική προέλευση του πουλιού, πάπιας ή κύκνου δεν είναι καθόλου λαμπρή. 

Ας κρίνουμε από το εξής: από την πλευρά του πατέρα του, μια προγιαγιά μυθομανής και μισότρελη, της οποίας ο άντρας, που κι αυτός τρελάθηκε πολύ νωρίς, περιπλανιέται παραληρώντας στους δρόμους της Οντένς. 

Από την πλευρά της μητέρας του, ένας παππούς άγνωστος, αφού η γιαγιά του, που ήταν πόρνη, είχε μόνο εκτός γάμου παιδιά. Η μητέρα του Χανς Κρίστιαν, και η ίδια πόρνη κατά διαστήματα και χρόνια αλκοολική, πέθανε στο ίδρυμα σε μια κρίση τρομώδους παραληρήματος. 

Η ετεροθαλής αδελφή και η θεία του συγγραφέα, επίσης πόρνες, τα κατάφεραν κάπως καλύτερα: η πρώτη πήγε να πουλήσει τα κάλλη της στην Κοπεγχάγη και η δεύτερη κατέληξε ματρόνα. 

Ο τσαγκάρης πατέρας, αν και υπέφερε από ισχυρές κρίσεις κατάθλιψης και χάθηκε νωρίς, θεωρείται το πιο ισορροπημένο μέλος της οικογένειας!

Γεννημένο κάτω από τέτοιες φτερούγες, το φτωχό παπί έχει, συν τοις άλλοις, και άθλια εμφάνιση: φωτογραφίες και μαρτυρίες από την ενήλικη ζωή του μας δείχνουν ένα πλάσμα ασουλούπωτο, με άχαρο παρουσιαστικό.

Η ζωή του ποιητή είναι εξίσου ιδιαίτερη. Απόλυτα αγνός, παρά την επιθυμία του να πηγαίνει να βλέπει πόρνες, θα πεθάνει παρθένος. Εγωκεντρικός, νάρκισσος, μοναχικός, αγχώδης, υποφέρει και από τάσεις καθαρής παράνοιας. 

Έτσι, κουβαλά πάντοτε πάνω του ένα σχοινί για να μπορεί να ξεφύγει απ' το παράθυρο σε περίπτωση πυρκαγιάς. Επιστρέφει τα δέματα που λαμβάνει με το ταχυδρομείο από τους θαυμαστές του με την υποψία ότι θέλουν να τον δολοφονήσουν. 

Πάνω απ' όλα φοβάται μην τον θάψουν ζωντανό, να μην ξυπνήσει μέσα σε φέρετρο και ζητά από  την κουβερνάντα του να του κόψει την αρτηρία μετά τον θάνατό του, για ασφάλεια. Την ώρα της επιθανάτιας αγωνίας του, στις 4 Αυγούστου 1845, αφήνει το μήνυμα : "Είμαι νεκρός μόνο φαινομενικά".

Σύμφωνα με τον Per Olov Enquist, το κλειδί του αινίγματος Άντερσεν είναι η δημιουργική ένταση, η θαυμαστή προσπάθειά του να βγει απ' το "βούρκο" και να φτάσει μέχρι το λαμπερό φως που διακρίνει τις βασιλικές αυλές και τη λογοτεχνική δόξα. Από μια μανιώδη φιλοδοξία, ρίχνει όλες του τις δυνάμεις στην ευγενή δημιουργία, το θέατρο. 

Ο Άντερσεν, τελικά, τυχαία μόνο αποκτά πραγματική φήμη, με παραμύθια στη γλώσσα του "βούρκου", δηλαδή τον πεζό λόγο της εποχής του, που ανοίγει το δρόμο στη σκανδιναβική πεζογραφία. 

Αν και δεν απέκτησε ποτέ υλικά πλούτη, ωστόσο φιλοξενείται από μαικήνες, τιμάται από βασιλικές αυλές, απολαμβάνει την αναγνώριση. Διότι το πρόβλημα του "ασχημόπαπου" είναι, μεταξύ άλλων, το πρόβλημα της αναγνώρισης. 

Πρέπει να διαβάσουμε ξανά και ξανά αυτό το τόσο απλό και τόσο μυστηριώδες παραμύθι. Ίσως θα πρέπει να αναζητήσουμε τη διαχρονική και παγκόσμια επιτυχία του μύθου στα πολλαπλά θέματα που λανθάνουν εκεί: το θέμα της διαφοράς, του μειονοτικού, της ιδιοφυίας που διώκεται απ' τους μετρίους, της φυσικής ασχήμιας που μπορεί να μεταμορφωθεί σε ομορφιά, της παιδικής αδυναμίας που μπορεί στην ώριμη ηλικία να γίνει δύναμη και μεγαλείο, της προσαρμογής στο περιβάλλον και της εξορίας, του ενστίκτου που ωθεί το πουλί-παρία, τον κύκνο-που-αγνοεί-ποιος-είναι (και που ανακαλύπτει τον εαυτό του όπως ο Νάρκισσος, όταν καθρεφτίζεται στο νερό), προς το είδος των δικών του. 

Ένα πράγμα είναι βέβαιο : το παιδί που ταυτίζεται αυθόρμητα με το κυνηγημένο πουλί καταλαβαίνει πολύ καλά ότι αυτό το μαγικό παραμύθι δεν γράφτηκε από ένα συνηθισμένο παπί. Κατανοεί ως αναγνώστης με αλάνθαστο ένστικτο, πως αυτή η μικρή ιστορία είναι το έργο του κύκνου, από την οικογένεια του Αισώπου, του La Fontaine και του Perrault.

(απόσπασμα από το βιβλίο του J.Dumas, Le monde magique des collages de Hans Christian Andersen, Paris 1990)

Fedra V.

η Γυναίκα

''Όταν ο Θεός έπλαθε τη γυναίκα, έφτασε να δουλεύει ως αργά το βράδυ της έκτης μέρας της Δημιουργίας.

Κάποια στιγμή, πέρασε ένας άγγελος και τον ρώτησε:
«Γιατί ξοδεύεις τόσο χρόνο σ’ αυτό το δημιούργημά σου; »

 Και ο Θεός, απάντησε :
«Έχεις δει όλες τις προδιαγραφές που πρέπει να καλύψω σ’ αυτή τη μορφή; Θα πρέπει να είναι φτιαγμένη από εύπλαστο υλικό και να έχει πάνω από 200 κινούμενα μέρη, να λειτουργεί με όλα τα είδη τροφίμων, να μπορεί να αγκαλιάζει κάμποσα παιδιά ταυτόχρονα και την ίδια στιγμή να δίνει ένα χάδι που να μπορεί να θεραπεύσει οτιδήποτε: από ένα τραυματισμένο γόνατο μέχρι μια ραγισμένη καρδιά. Και θα πρέπει να μπορεί να τα κάνει όλα αυτά με δύο χέρια μόνο».

Ο άγγελος εντυπωσιάστηκε:
«Μόνο με δύο χέρια; Αδύνατον! Αυτό είναι πολύ δουλειά για μια μέρα, Κύριε... Περίμενε μέχρι αύριο, και τότε τέλειωσε την».

«Α, όχι», είπε ο Θεός. «Είμαι τόσο κοντά στο να ολοκληρώσω αυτό το δημιούργημα, που το ‘χω μέσα στην καρδιά μου, που δεν μπορώ να σταματήσω. Θα το ονομάσω, “γυναίκα”…».

Ο άγγελος πλησίασε κοντύτερα και άγγιξε την γυναίκα. «Μα την έχεις κάνει πολύ τρυφερή, Κύριε».

«Είναι τρυφερή», είπε ο Θεός, «αλλά την έχω κάνει και πολύ ανθεκτική. Δεν μπορείς να φανταστείς τι θα μπορεί να αντέξει και να ξεπεράσει. Θα μπορεί να εργάζεται 18 ώρες την ημέρα και να γιατρεύει τον εαυτό της όταν αρρωσταίνει».

«Θα μπορεί να σκέφτεται; », ρώτησε ο άγγελος.

Ο Θεός απάντησε :
«Όχι μόνο θα μπορεί να σκέφτεται, αλλά θα μπορεί να σκέφτεται πρακτικά και λογικά, και να διαχειρίζεται πολλά διαφορετικά πράγματα μαζί».

Ο άγγελος άγγιξε το μάγουλο της γυναίκας. «Κύριε, μοιάζει σαν αυτό το δημιούργημά σου να στάζει κάτι»!

«Δεν στάζει... είναι ένα δάκρυ», διόρθωσε ο Θεός τον άγγελο.

«Και σε τί χρειάζεται », ρώτησε ο άγγελος .

Και ο Θεός είπε :
«Τα δάκρυα είναι ο τρόπος της να εκφράζει την λύπη, τις αμφιβολίες της, την αγάπη της, την μοναξιά της, τα βάσανά της και την αξιοπρέπειά της».

Αυτό έκανε μεγάλη εντύπωση στον άγγελο :
«Κύριε είσαι μεγαλοφυΐα! Σκέφτηκες τα πάντα! Η γυναίκα είναι πράγματι έξοχη»!

«Ναι, πράγματι είναι», είπε ο Θεός. «Η γυναίκα θα έχει δυνάμεις πού θα εντυπωσιάζουν τον άνδρα. Θα μπορεί να αντιμετωπίζει πολλά προβλήματα και να αντέχει βαριά φορτία. Θα αντέχει χαρά, αγάπη και γνώμες. Θα χαμογελάει όταν νοιώθει την ανάγκη να ουρλιάξει. Θα τραγουδάει όταν νοιώθει την ανάγκη να κλάψει. Θα κλαίει όταν είναι χαρούμενη και θα γελάει όταν φοβάται. Θα μάχεται γι’ αυτό που πιστεύει. Θα αντιστέκεται στην αδικία. Δεν θα δέχεται το «όχι» σαν απάντηση, όταν θα μπορεί να δει καλύτερη λύση. Θα δίνει όλο της τον εαυτό ώστε η οικογένειά της να θριαμβεύσει. Θα παίρνει μια φίλη της ή ένα φίλο της μαζί στο γιατρό όταν φοβάται. Η αγάπη της θα είναι άνευ όρων. Θα κλαίει όταν τα παιδιά της πετυχαίνουν. Θα είναι χαρούμενη όταν οι φίλοι της τα καταφέρνουν. Θα χαίρεται όταν μαθαίνει για μια γέννα. Η καρδιά της θα ραγίζει όταν ένας συγγενής ή ένας φίλος θα πεθαίνει, αλλά θα βρίσκει την δύναμη να συνεχίζει στη ζωή. Θα ξέρει ότι ένα φιλί και ένα χάδι, μπορούν να θεραπεύσουν μια ραγισμένη καρδιά. Θα υπάρχει μόνο ένα πρόβλημα μ’ αυτήν:
Θα ξεχνάει τι αξίζει.''
-
-
-
Υμνήθηκε απ΄όλους τους μεγάλους ποιητές, τους πεζογράφους από τα πανάρχαια χρόνια.Θαρρώ ότι όλοι κατάλαβαν ότι η Ζωή είναι Γυναίκα. Η γυναίκα είναι Άνθρωπος. Γιορτάζει η Γυναίκα,γιορτάζει o Άνθρωπος, γιορτάζει η Ζωή κάθε μέρα! Μέσα από χιλιάδες αντιξοότητες στο παρελθόν στο παρόν...Κι αν αδικείται η γυναίκα, αδικείται ο άνθρωπος. Κι αν αδικείται ο άνθρωπος ,αδικείται η ίδια η Ζωή!
-
-
φωτ:Woman Holding a Balance (Η Γυναίκα που κρατά την ισορροπία), Johannes Vermeer, 1664, National Gallery of Art
Ν.Π.

*

Ευχαριστούμε την κ Αρσινόη Βήτα για την άδειά της να αναδημοσιεύσουμε την  πλήρη ανάρτησή της στο facebook για την Ημέρα της Γυναίκας, με μια μικρή καθυστέρηση βέβαια, αλλά η ισχύ του κειμένου παραμένει.



Fedra V.

Εγκώμιον του Ψεύδους

Εάν δεν εκλάβουμε την αλήθεια - όπως ενδεχομένως θα ήθελε ο Heidegger - ως μια επίπονη διαδικασία που ξεσκεπάζει την ανθρώπινη σκέψη από την λήθη των πραγμάτων, αλλά τη σκεφτούμε πιο απλά (και πιο συμβατικά) ως το σύνολο των πεποιθήσεων, των προδηλοτήτων και των βεβαιοτήτων που κάθε κοινωνία και κάθε εποχή επιτρέπει ή επιβάλλει στον εαυτό της με βάση τις γνώσεις που έχει αποκτήσει και ενόψει των προκλήσεων που αντιμετωπίζει και των στόχων που θέτει στον εαυτό της - εάν με άλλα λόγια η αλήθεια είναι πληθυντική, εξελισσόμενη και σχετική, τότε το ψέμα δεν είναι αυτός ο διαβολικός αντίπαλος που επισκιάζει τη λογική και τον καθαρό νου, αλλά, αντιθέτως, η πίσω πόρτα της αλήθειας.

Πόσο όμορφα το είχε υποδηλώσει η ποπεριανή επιστημολογία : η επιστημονική κοινότητα δεν μπορεί να αποδεχθεί προς συζήτηση παρά μόνο τις διαψεύσιμες προτάσεις. Αυτή η αρχή της διαψευσιμότητας δεν περιορίζεται στην όμορφη πρόσοψη του οίκου της αλήθειας, αλλά έχει μονίμως στραμμένη την προσοχή της στην πίσω πόρτα, εκεί απ' όπου κανείς μπορεί να μπει απαρατήρητος στα ενδότερα. Υπό το πρίσμα αυτό, το ψέμα λειτουργεί ως ένα φίλτρο για να διηθηθεί η αλήθεια, είναι, επομένως αλληλένδετο με τη συγκρότηση και την αποδοχή της.

Από μια άλλη οπτική γωνία, το ψέμα είναι ένα επικαθορισμένο φαινόμενο της πρακτικής (καθημερινής) ζωής, όσο και της μεταφυσικής ανάτασης. Ανιχνεύεται εύκολα πίσω από τις νομικές διατάξεις, τις ηθικές επιταγές, αλλά και τις υπερβατολογικές αναζητήσεις. Το δίκαιο, το καλό και το θείο είναι τρία ορόσημα που πρέπει να διαχωρίζονται καθαρά από τη μολυσματική επίδραση του ψεύδους. Φανταστείτε έναν δικηγόρο, έναν βουλευτή και έναν ιερέα που δεν φροντίζουν εξαρχής να οριοθετήσουν με αρκετή σαφήνεια την περιοχή του ψεύδους : γρήγορα θα αποτύχουν στους στόχους τους ή θα χάσουν το επάγγελμα και τη θέση τους.

Ο κοινός νους εδώ αντιδρά : αφού έχουμε επαγγελματίες ψεύτες και λειτουργούς της παραπλάνησης που, κατά καιρούς, αποκρύπτουν την αλήθεια, πώς γίνεται να περιχαρακώνεται το ψεύδος; Και όμως : η περιοχή του ψεύδους πρέπει πάντα να περιχαρακώνεται, έστω και με ψευδή τρόπο, αν πρόκειται να γίνει και η παραμικρή νύξη στην τάξη του δικαίου ή του καλού. Καμία ελλιπής περιχαράκωση δεν εμπόδισε τη Δυτική Εκκλησία να προβεί σε φρικτά βασανιστήρια, καμία αφελής συγκάλυψη του ψεύδους δεν ανέστειλε τα σχέδια των ΗΠΑ και του προέδρου Μπους για ιερό πόλεμο κατά του Ιράκ, τουτέστιν για εκμετάλλευση των πετρελαιοπαραγωγικών πηγών του.

Το ψέμα δεν είναι ποτέ μόνο του. Για να γίνει παράγοντας εκφοβισμού ή αιτία αναθέματος, πρέπει να εμφανίζεται πάντα σε μια συστοιχία με τα συγγενικά του στοιχεία : τη συγκάλυψη και την αυταπάτη, τον δόλο και το κακό. Τότε αυξάνεται η ισχύς και η ακτινοβολία του. Έτσι το αντιμετώπισαν οι σκοταδιστές της Ιερής Εξέτασης, έτσι και οι διαφωτιστές των Γαλλικών Φώτων. Έτσι το αντιμετωπίζουν σήμερα και οι φονταμενταλιστές ή οι νεοσυντηρητικοί πεφωτισμένοι ταγοί του αμερικανικού Νότου, αλλά και όλοι οι αξιοπρεπείς ουραγοί τους. Το ψέμα λοιπόν στο πυρ το εξώτερον.

Θα έλεγε κανείς ότι δεν υπάρχει πια χώρος για το ψέμα στις δυτικές ευνοούμενες κοινωνίες.  Όσο περισσότερο εμπεδώνονται οι θεσμοί, τόσο περιορίζεται η επικράτεια του ψεύδους. Αλλά, όπως όλοι γνωρίζουμε, αυτό είναι ένα άλλο μεγάλο ψέμα. Ίσως παρακινημένος από μια επαγγελματική διαστροφή, ίσως όμως και όχι, θα έλεγα ότι εκείνος ο θεσμός που δεν υποκρίνεται πως καταπολεμά το ψέμα, είναι αυτός που θεωρείται ο πλέον υποκριτικός. Αυτή η ειρωνεία είναι εγγενής στο θέατρο, στην τέχνη του ζωτικού ψεύδους. Το θέατρο δεν παρουσιάζει στις σκηνές του ψευδείς αλήθειες (όπως η θεατρινίζουσα πολιτική λ.χ.), αλλά αληθινά ψέματα. Το ότι αυτό δεν είναι απλώς λογοπαίγνιο το καταλαβαίνουμε από αυτό τον ηθοποιό με το ιδρωμένο πρόσωπο, που μας θυμίζει πόσο χρήσιμα (και, κατά βάθος, πόσο αγαπημένα) είναι τα ψέματα στη ζωή μας.

Ίσως, λοιπόν, για να κλείσω όπως ξεκίνησα, τα θεατρικά ψέματα (που δεν είναι καθόλου ευχάριστα) να σχετίζονται με αυτή την χαϊντεγγεριανή εκκάλυψη της αλήθειας.




ΓΙΩΡΓΟΣ Π. ΠΕΦΑΝΗΣ



*

Ο Γιώργος Π. Πεφάνης είναι αναπληρωτής καθηγητής Θεατρολογίας - Φιλοσοφίας και Θεωρίας του Θεάτρου και του Δράματος στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, κριτικός θεάτρου και συγγραφέας, και σύμβουλος καθηγητής του Ελληνικού Ανοιχτού Πανεπιστημίου, όπου διδάσκει ιστορία του ελληνικού θεάτρου και κινηματογράφου. Επί σειρά ετών υπήρξε επιστημονικός συνεργάτης στο πανεπιστήμιο Αθηνών, στο Εθνικό Θέατρο και στο Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών. 

Είναι συγγραφέας δεκαεννέα βιβλίων γύρω από το θέατρο, τη λογοτεχνία και τη φιλοσοφία, μίας ποιητικής συλλογής και δύο μεταφράσεων (Ph. Breton: Iστορία της Πληροφορικής, Δίαυλος, Aθήνα 1991, από τα γαλλικά και H. Brown: H Σοφία των Eπιστημών, Δίαυλος, Aθήνα 1994, από τα αγγλικά, μαζί με τον Δ. Γκούσκο). Έχουν δημοσιευτεί πάνω από 230 κριτικές του για παραστάσεις ελληνικών και ξένων θιάσων, 70 περίπου άρθρα  και 62 βιβλιοκρισίες του σε εφημερίδες (Το Βήμα, Η Καθημερινή της Κυριακής, Ελευθεροτυπία) και περιοδικά, καθώς και περισσότερα από 160 επιστημονικά μελετήματά του σε ελληνικά και ξένα περιοδικά (λ.χ. Revue des Études Néohelléniques, Annuaire Théâtral, Journal of Modern Greek Studies, Bulletin de Liaison Néohellénique, Ιταλοελληνικά, Παράβασις, Επιστημονική Επετηρίς της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, Ελληνικά, Culture Teatrali) ή σε συλλογικούς τόμους για θέματα που αφορούν στο ελληνικό και το ευρωπαϊκό θέατρο, στη φιλοσοφία και θεωρία του θεάτρου και του δράματος, στη συγκριτική δραματολογία και τη διακειμενικότητα, στις σύγχρονες performances και στο λαϊκό θέατρο, στη θεωρία της θεατρικής κριτικής και ιστοριογραφίας, με 650 περίπου ετεροαναφορές από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Το συνολικό συγγραφικό έργο του συγκεντρώνει σήμερα πάνω από 400 ελληνικές και ξένες ετεροαναφορές. Έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε 74 επιστημονικά συνέδρια και έχει δώσει 38 διαλέξεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Ιδιαίτερη θέση στα ενδιαφέροντά του κατέχουν πάντα η φιλοσοφία του θεάτρου, όπως και η ελληνική μεταπολεμική και σύγχρονη δραματουργία.

Το βιβλίο του "Το βασίλειο της Ευγένας" απέσπασε (2006) την Τιμητική Διάκριση Θεατρολογικού Συγγράμματος της Ένωσης Θεατρικών και Μουσικών Κριτικών Ελλάδας. Τις περιόδους 2002-2004 και 2004-2006 εκλέγεται μέλος στο Διοικητικό Συμβούλιο του Ελληνικού Κέντρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου. Τις περιόδους 2007-2008 και 2009-2010 ορίζεται μέλος της κριτικής επιτροπής Βραβείων "Καρόλου Κουν" της Ελληνικής Ένωσης Μουσικών και Θεατρικών Κριτικών και του Δήμου Αθηναίων. Το 2008 ορίζεται μέλος της κριτικής επιτροπής για τον Διαγωνισμό Πρωτότυπου Θεατρικού Έργου του Εθνικού Θεάτρου και της Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς, ενώ από το 2009 έως το 2014 είναι μέλος της κριτικής επιτροπής βραβείων στο Α΄ Διεθνές Φεστιβάλ Θεάτρου Δρόμου, που λαμβάνει χώρα στην Αθήνα.


Είναι επιμελητής έκδοσης της Παραβάσεως, του Επιστημονικού Δελτίου του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αθηνών, από το 2003 έως το 2013, σύμβουλος δραματουργίας του θεατρικού οργανισμού "Ithakart" (Los Angeles, USA) και μέλος της Société des Études Néohelléniques (SEN) des Néo-Hellénistes des Universités Francophones (Paris, France), της ερευνητικής ομάδας JE 2487 (Université Paul Valéry, Montpellier, France), της International Association of Aesthetics, του Ελληνικού Κέντρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, της Ελληνικής και της Διεθνούς Ένωσης Κριτικών Θεάτρου, της Ελληνικής Λαογραφικής Εταιρείας, της Ελληνικής Εταιρείας Γενικής και Συγκριτικής Γραμματολογίας κ.ά.

*

Περισσότερα για τον Γ. Π. Πεφάνη στη σελίδα του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Τμήμα Θεατρικών σπουδών :
 http://www.theatre.uoa.gr/didaktiko-dynamiko/melh-dep/giorgos-pefanhs.html




Fedra V.

διψάμε...

Η δίψα του απόλυτου είναι ένα δεύτερο πάθος. 

“Βλέπεις, θέλω πολλά, ίσως τα θέλω όλα”, έγραφε ο ποιητής. 

Μα όχι “ίσως”. Εμείς τα θέλουμε όλα. 

Η ζωή είναι λίγη, όχι χρονικά λίγη, όσο ποιοτικά και ποσοτικά. Είναι τόση μόνο, όσο για να ξυπνάει μέσα μας μια βαθιά, ακόρεστη δίψα. Ό,τι γευόμαστε σε τούτη τη ζωή δεν είναι παρά αρμυρό νερό που μεγαλώνει τη δίψα μας για ένταση και διάρκεια. 

Μόνο αυτή η λέξη μπορεί να αποδώσει ό,τι ίσαμε τούτη τη στιγμή έχουμε δοκιμάσει στη ζωή: 

Διψάμε. 

Ό,τι γευτήκαμε κι ό,τι γευόμαστε είναι λίγο, ασήμαντο, μηδαμινό, μπροστά σ’ αυτό που διψάμε. Κι η δίψα αυτή είναι η πιο βασανιστική, το πιο φοβερό μαρτύριο. Οι στιγμές είναι ελάχιστες που η καρδιά ξεδιψάει για ζωή, το νερό κελαρύζει ελάχιστες στιγμές και μετά στερεύει κι η καρδιά μένει εκεί σκυμμένη καρτερώντας… πιο διψασμένη ύστερα απ’ αυτές τις στιγμές, πιο αχόρταστη, με τα χείλη ανοιχτά και ξεραμένα απ’ τη νοσταλγία.

Τι διψάμε; 

Διψάμε ένταση, διάρκεια, ποικιλία. Διψάμε το αδιάκοπα καινούργιο. Λαχταράμε τον ίλιγγο της πτώσης, της απροσμέτρητης πτώσης, αλλά και το φτερούγισμα της ανόδου. Κάθε τι ακραίο μας ηλεκτρίζει. Η γη είναι στενή, η ζωή φθαρμένη μέσα στα σχήματα. Ασφυκτιούμε μέσα στα δεσμά του τόπου, του χρόνου και των αισθήσεων. Μέσα μας υπάρχει ένας χώρος χωρίς έκταση, η ανάγκη για μια απόλυτη διάρκεια κι η λαχτάρα για μια χωρίς όρια απόλαυση.

Τα θέλουμε όλα, κι αυτό είναι το πιο βασανιστικό πάθος μεσ’ στη ζωή.



Χρήστος Γιανναράς, "Πείνα και Δίψα" 



Fedra V.

"Η ενοχή δεν αμφισβητείται ποτέ"

“Είμαι αθώος, κύριε”, λέει ο Γιόζεφ Κ.
Και ο άλλος του απαντά: “Ναι, αλλά η αθωότητά σου δεν μπορεί να σε σώσει”.

Kafka , Der Prozess (Δίκη)

Είναι γνωστή η ιστορία του τρελού που ψάρευε μέσα σε μια μπανιέρα. Ένας γιατρός τον ρώτησε: "Αν τσιμπάει τίποτα" και δέχτηκε την αυστηρή απάντηση: "Όχι, ανόητε, αφού ψαρεύω μέσα σε μια μπανιέρα". 

Πόσο βασανιστική μπορεί να είναι η πολυτέλεια να ψαρεύεις μέσα σε μια μπανιέρα ξέροντας πως δε θα βγάλεις τίποτα;   

Στο "Μύθο του Σίσυφου", μιλώντας για το έργο του Kafka, ο Albert Camus αναγνωρίζει τις βασικές αρχές ενός παράλογου έργου. Υποστηρίζει πως ο κόσμος του Kafka είναι ένα ανέκφραστο σύμπαν.  

Γράφει :  

"Στη Δίκη η σάρκα θριαμβεύει. Δε λείπει τίποτα, ούτε η ανέκφραστη επανάσταση (είναι αυτή, όμως, που γράφει), ούτε η φωτεινή και βουβή απελπισία (αυτή, όμως, δημιουργεί), ούτε αυτή η καταπληκτική ελευθερία που οι ήρωες του μυθιστορήματος αναπνέουν μέχρι τον τελικό τους θάνατο. [..............] Το παράλογο αναγνωρίζεται, γίνεται αποδεκτό, ο άνθρωπος υποτάσσεται σ' αυτό και, απ' αυτήν τη στιγμή, δεν υπάρχει πια παράλογο, εξαφανίζεται. [..............] Στο έργο του περιγράφεται το παθιασμένο πρόσωπο του ανθρώπου που [..........]  στις αντιθέσεις του βρίσκει λόγους για να πιστεύει, που μέσα στις γόνιμες απελπισίες του ανακαλύπτει λόγους για να ελπίζει, του ανθρώπου που ονομάζει ζωή την τρομακτική μαθητεία του στο θάνατο. " 

Ας θυμηθούμε την ιστορία..... 

Στη "Δίκη", ο Γιόζεφ Κ... κατηγορείται. Αλλά δεν ξέρει γιατί. Υπερασπίζεται τον εαυτό του, αλλά χωρίς να ξέρει γιατί. Οι δικηγόροι βρίσκουν δύσκολη την περίπτωσή του. Στο μεταξύ, συνεχίζει να ερωτεύεται, να τρώει ή να διαβάζει την εφημερίδα του. Κατόπιν δικάζεται. Η αίθουσα όμως του δικαστηρίου είναι πολύ σκοτεινή. Δεν καταλαβαίνει πολλά πράγματα. Υποθέτει μονάχα πως καταδικάστηκε, μάταια όμως αναρωτιέται για ποιο λόγο. Μερικές φορές αμφιβάλλει για όσα έγιναν και συνεχίζει τη ζωή του. Έπειτα από καιρό, δυο καλοντυμένοι και ευγενικοί κύριοι έρχονται να τον βρουν και τον παρακαλούν να τους ακολουθήσει. Με πολλές φιλοφρονήσεις, τον οδηγούν σ' ένα απελπιστικό προάστιο, του βάζουν το κεφάλι πάνω σε μια πέτρα και τον σφάζουν. Προτού πεθάνει, ο καταδικασμένος λέει μονάχα: "σαν το σκυλί". 

Πόσο μπορεί να μας αφορά σήμερα αυτό το αριστούργημα της λογοτεχνίας;  

Ξεκίνησε να γράφεται το 1914, δημοσιεύτηκε μετά το θάνατο του συγγραφέα και παρά τη θέλησή του το 1925 (αλλού αναφέρεται το 1933) και ανέκαθεν προκαλούσε τις πιο ποικιλόμορφες ερμηνείες. Θεωρήθηκε καταγγελία της γραφειοκρατικής απανθρωποποίησης, κατηγορητήριο κατά του ολοκληρωτισμού, μεταφορά για τον αντισημιτισμό. Παράλογο χιούμορ ή σουρεαλιστικό κείμενο; Ή τι άλλο θα μπορούσε να "κρύβει";

Ο Milan Kundera γράφει :  

"Ο Κ. όμως δεν είναι ούτε αθώος, ούτε ένοχος. Είναι ένας άνθρωπος ενοχοποιημένος, κάτι που είναι εντελώς διαφορετικό. Φυλλομετρώ το λεξικό: το ρήμα "ενοχοποιώ" χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά το 1946 και ως ουσιαστικό ("ενοχοποίηση") το 1968. Παρά την τόσο πρόσφατη δημιουργία αυτών των λέξεων, η παρουσία τους αποδεικνύει πως κάθε άνθρωπος είναι "ενοχοποιήσιμος", πως η ενοχοποίηση αποτελεί τμήμα της ανθρώπινης κατάστασης: φοβόμαστε - από καλοσύνη - μήπως πληγώσουμε τους αδύναμους, αλλά και δειλιάζουμε να συσχετισθούμε με τους ισχυρότερους από εμάς." 

Και επανέρχομαι στο ερώτημα "Πόσο μπορεί να μας αφορά εμάς σήμερα; Τι σχέση μπορεί να έχει ο σύγχρονος Έλληνας με τον  άνθρωπο χωρίς (γνωστό) επώνυμο, τον Γιόζεφ Κ. - τον "άγρυπνο κοιμώμενο",  κατά τον B. Groethuysen;"

Ανακάλυψα ένα πολύ ενδιαφέρον άρθρο, δημοσιευμένο το 2012 στη εφημερίδα ΤΟ ΒΗΜΑ, του Δρ. Στέφανου Αβακιάν, καθηγητού στον κλάδο της Οργανωσιακής Συμπεριφοράς και Διοικησης του Ανθρώπινου Δυναμικού στο πανεπιστήμιο Brighton στην Αγγλία, και θεωρώ πως δίνει πολλή τροφή για σκέψη...

Παραθέτω αυτούσιο :

 ***

Στην καρδιά του μυθιστορήματος είναι η πάλη και η αγωνία του Γιόζεφ Κ. να καταλάβει και να εξηγήσει "γιατί" κατηγορείται.

Οι απαντήσεις που παίρνει παραμένουν ορθολογικές, τεκμηριωμένες αλλά και συνάμα δίχως ουσία. Η αγωνία του πρωταγωνιστή να εκφράσει τους προβληματισμούς του αμφιταλαντεύονται σε ένα πλαίσιο από έτοιμες απαντήσεις που πρέπει να αποδεχτεί. Κανόνες και αποφάσεις έλαβαν χώρα γι’ αυτόν αλλά δίχως αυτόν.

Σε αυτή την ακατανόητη εξέλιξη των πραγμάτων η πίεση που ασκείται για την ελευθερία του Γιόζεφ Κ. ξεπερνάει τους περιορισμούς του. Αφορά μια εξήγηση που ποτέ δεν του δίνεται και έτσι βρίσκεται αναγκασμένος να δεχτεί μια πραγματικότητα που του προσφέρεται ως "απόλυτη". Η δυσφορία και η ανάγκη για δικαιοσύνη παραμένουν έμφυτες και έτσι παρενοχλούν τον Γιόζεφ Κ. να αντιδρά αλλά και να προσπαθεί να προσαρμοστεί.

Η απρόσωπη έκφραση της εξουσίας μέσα από την εξάσκηση αρχών και κανόνων συνθέτουν ένα πλαίσιο από διαδικασίες τα οποία ξεπερνούν τον ατομικισμό και την ουσία της ύπαρξης του. Για τον Γιόζεφ, η φρίκη της εξουσίας εκδηλώνεται μέσα από ορθολογικές απαιτήσεις που δεν δικαιολογούνται στην ανθρώπινη λογική. Η μόνη λογική είναι ο φόβος της συνέπειας που βασίζεται στην εξάσκηση δύναμης και των νόμων που ο Γιόζεφ Κ. δήθεν παρέβλεψε.

Όταν η δεσποινίς Μπύρστνερ αποδέχεται να βοηθήσει τον Γιόζεφ σαν σύμβουλός του αναφέρει "Ναι, αλλά αν πρόκειται να γίνω σύμβουλος σας, θα πρέπει να ξέρω περί τίνος πρόκειται" στο οποίο ο Γιόζεφ Κ. απαντά "Αυτό δεν το ξέρω ούτε εγώ ο ίδιος".

Η παρωδία της οικονομικής κρίσης στην χώρα μας, αλλά και έξω από αυτή, έρχεται να προσωποποιήσει την Δίκη του Κάφκα με κωμικοτραγικές ακρίβειες. Το έργο αυτό παίρνει σάρκα και οστά στην καθημερινότητα του Έλληνα πολίτη. Η προσπάθεια του ατόμου να συλλάβει το "γιατί" παραμένει βασική προϋπόθεση της ύπαρξης του. Ο πρωταγωνιστής καταστρέφεται πνευματικά, πολιτιστικά, ηθικά, όχι γιατί δικάζεται για λόγους που δεν ξέρει, αλλά γιατί προσπαθεί να βρει εξηγήσεις τη στιγμή που κανένας δεν είναι διαθέσιμος να ασχοληθεί μαζί του. Η διαφορετική αντιμετώπιση του "γιατί" από το σύστημα που εξουσιάζει και από τον άνθρωπο που προσπαθεί να καταλάβει τις εμπειρίες του, είναι άκρως σημαντική για το πώς αντιλαμβάνεται τον προορισμό του.

Η αντιπάθεια και αντίδραση για το σύστημα που έχει την δυνατότητα να συλλαμβάνει και να δικάσει (μεταφορικά και κυριολεκτικά) λαμβάνει χώρα στην δική μας πατρίδα. Σε αυτό το πλαίσιο κανένας από τις πολιτικές ηγεσίες δεν βρίσκει την δύναμη να ασχοληθεί με τους πραγματικούς λόγους που μπορούν να εξηγήσουν το "γιατί". Ίσως φοβούνται τις αντιδράσεις που οι εξηγήσεις θα μπορούσαν να δημιουργήσουν. Οι απαντήσεις που δίδονται είναι "έτοιμες" και εκλεπτυσμένες όπως στις εμπειρίες του Γιόζεφ Κ..

Οι κανονισμοί και ο φόβος της φυλακής γίνεται το πραγματικό μεταφορικό σχήμα που αναγκάζει τον πολίτη να πρέπει να αποδεχτεί μια τάξη πραγμάτων επειδή εξασκούνται από μία ανώτερη νομοθετική αρχή.

Στην αγωνία του καθημερινού πολίτη βρίσκεται η προσπάθεια να συλλάβει και να εξηγήσει αυτό που τον ξεπερνά. Η συσσώρευση αυτής της αγωνίας είναι σαν τον καρκίνο που μεγαλώνει και εξασθενεί το κοινωνικό γίγνεσθαι.

Το πιο σημαντικό σημείο στο έργο του Κάφκα είναι ότι κανένας από τους υπεύθυνους που "κινούν τα ηνία" δεν ασχολείται με την προσωπική αγωνία γιατί δεν τι θεωρεί αναγκαία. Θεωρούν την αποδοχή και συγκατάβαση του πρωταγωνιστή δεδομένη.

Η λογική του δεδομένου ίσως να γίνεται εύκολο μέσο αποφυγής δύσκολων απαντήσεων από τους υπεύθυνους. Συνάμα, η αποδοχή του δεδομένου παραμένει απόλυτα καταστρεπτική γιατί ανατρέπει την υπαρξιακή έννοια του ατομικισμού και συλλογικότητας. 

Στην προσπάθεια ανόρθωσης της Ελληνικής οικονομίας η δυσκολία και αδυναμία των ισχυρών να δώσουν εξηγήσεις που ξεπερνούν το κατώφλι των έτοιμων απαντήσεων θα δημιουργούν όλο και μεγαλύτερο κενό στην σκέψη της Ελληνικής κοινωνίας.

Σαν τον Γιόζεφ Κ. ο καθημερινός πολίτης νιώθει ότι δικάζεται κάθε στιγμή από ένα σύστημα που τον ξεπερνά με αποτέλεσμα να μην μπορεί να βρει απαντήσεις. Τέτοιες απαντήσεις δεν αφορούν το αν θα πληρώσει τον λογαριασμό, αλλά γιατί αναγκάζεται να υποστεί συνέπειες που δεν δημιούργησε. Ο πολίτης γίνεται ο τελικός αποδέκτης των αποφάσεων αλλά και έχει τις λιγότερες απαντήσεις που εξηγούν τους λόγους.

Αυτή η συσσώρευση αγωνίας κατακλύζει τις προσδοκίες και πίστη για μια χώρα και ένα σύστημα που τον αντιπροσωπεύουν. Ο πολίτης καλείται να στηρίζει ένα σύστημα το οποίο τον συνθλίβει αλλά και που πρέπει να αναγκαστεί να πιστέψει ότι  τον αντιπροσωπεύει.

Αυτή είναι η μεγαλύτερη αντίφαση που δημιουργεί τεράστια κενά και πληγές που αμαυρώνουν την κοινωνική ταυτότητα αλλά και ευεξία των πολιτών.

Ο Έλληνας πολίτης αντιπροσωπεύεται από τον Γιόζεφ Κ.. Το μόνο ουσιαστικό σημείο έναρξης για την ανόρθωση της κοινωνικής ευημερίας σήμερα είναι η κατανόηση της αγωνίας του ατόμου έτσι όπως εκδηλώνεται από τον Γιόζεφ Κ..

 ***

Fedra V.

η αναζήτηση της σημασίας...

Εμείς οι άνθρωποι φαίνεται πως είμαστε πλασμένοι να αναζητούμε τη σημασία ενώ είμαστε ριγμένοι σ' έναν κόσμο κενό από εγγενές νόημα. Ένα από τα κύρια έργα της ζωής μας είναι να επινοήσουμε έναν σκοπό αρκετά στέρεο για να στηρίξει μια ολόκληρη ζωή. Στη συνέχεια πρέπει να επιτελέσουμε τον δεξιοτεχνικό χειρισμό ν' απαρνηθούμε την πατρότητα αυτού του σκοπού ώστε να συμπεράνουμε ότι τον "ανακαλύψαμε" - σαν να ήταν "εκεί έξω" και μας περίμενε. 

[.........] Η συνεχιζόμενη αναζήτησή μας για έναν ουσιαστικό σκοπό στη ζωή μας συχνά μας ρίχνει σε βαθιά κρίση. Όλο και περισσότεροι άνθρωποι ανατρέχουν στην ψυχοθεραπεία, επειδή αγωνιούν για έναν σκοπό στη ζωή τους – αίτημα που συχνά δεν αναγνωρίζεται από πολλούς θεραπευτές. Ο Γιουνγκ υπολόγισε ότι το ένα τρίτο των ασθενών του τον συμβουλεύτηκε γι' αυτό το λόγο. 

Οι αφορμές παίρνουν διάφορες μορφές: "Η ζωή μου δεν έχει συνοχή", "Δεν παθιάζομαι με τίποτα", "Γιατί ζω; Για ποιο σκοπό; Σίγουρα η ζωή πρέπει να 'χει κάποιο βαθύτερο νόημα", Νιώθω τόσο άδειος – το να βλέπω τηλεόραση κάθε βράδυ με κάνει να νιώθω τόσο άχρηστος, ένα τίποτα", "Ακόμα και τώρα, στα πενήντα μου, δεν ξέρω τι θέλω να κάνω όταν μεγαλώσω". 

[.......] Πρόσφατα διάβασα ένα ωραίο βιβλίο που λέγεται Ο Ακροατής. Είναι τα απομνημονεύματα του Alan Wheelis, του ψυχαναλυτή και λυρικού συγγραφέα από το Σαν Φρανσίσκο. Ένα απόσπασμα σχετικό με το θέμα μας έχει μείνει στη μνήμη μου. Ο συγγραφέας βγαίνει βόλτα με τον σκύλο του, τον Μόντυ: 

"Αν τότε σκύψω και σηκώσω ένα κλαδί [ο Μόντυ] βρίσκεται αμέσως μπροστά μου. Το θαύμα έχει συντελεστεί. Έχει μια αποστολή... Ποτέ δεν του περνάει από το νου να αξιολογήσει την αποστολή του. Αφοσιώνεται αποκλειστικά στην εκπλήρωσή της. Θα τρέξει ή θα κολυμπήσει οποιαδήποτε απόσταση, θα υπερπηδήσει οποιοδήποτε εμπόδιο για να πιάσει το κλαδί. Και μόλις το πιάσει, το φέρνει πίσω: γιατί η αποστολή του δεν είναι μόνο να το βρει αλλά και να το επιστρέψει. Κι όμως καθώς με πλησιάζει, κινείται πιο αργά. Θέλει να μου το δώσει και να ολοκληρώσει το έργο του. Από την άλλη δεν θέλει να τελειώσει η αποστολή του, να βρεθεί ξανά σε θέση αναμονής. Όπως γι' αυτόν, έτσι και για μένα, είναι απαραίτητο να υπηρετώ κάτι που βρίσκεται πέρα από τον εαυτό".

απόσπασμα από το δοκίμιο Θρησκεία και Ψυχιατρική του Irvin David Yalom

Fedra V.

είμαστε όπως τα ηλιοτρόπια...

Μια βασική αντίληψη, πάνω στην οποία στηρίζονται οι ιδέες που θα αναπτυχθούν παρακάτω, είναι η πεποίθηση του Ηράκλειτου, και των Βουδιστών ότι η αίσθηση της σταθερότητας είναι μια αυταπάτη, και ότι η αλλαγή είναι η μόνη αναπόφευκτη πραγματικότητα.

Για τους ανθρώπους όμως, που νιώθουν εγκλωβισμένοι και καθηλωμένοι σε μια προβληματική κατάσταση η οποία παραμένει σταθερή για καιρό, είναι πολύ δύσκολο να συλλάβουν αμέσως την παραπάνω ιδέα. Για αυτούς είναι λες και ο χρόνος παραμένει αμετακίνητος σαν βράχος.

Η αλήθεια είναι ότι η αλλαγή στη ζωή ενός ατόμου, ή σ’εvα σύστημα ανθρώπων μπορεί να έρθει εάν το άτομο – ή, στην περίπτωση του συστήματος, ένα μέλος του συστήματος – αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο βλέπει την ζωή, ή εάν αρχίσει να συμπεριφέρεται διαφορετικά, ή εάν συμβούν και τα δυο ταυτόχρονα.

Για να συμβούν όμως οι δύο παραπάνω προϋποθέσεις, πρέπει το άτομο να σταματήσει να επικεντρώνει την προσοχή του στις "αποτυχίες" του παρελθόντος, σ’όλες αυτές δηλαδή τις εμπειρίες που συνήθως κάνουν τους ανθρώπους αμετακίνητους, και ενισχύουν την αναποφασιστικότητά τους, καθυστερώντας έτσι την πορεία τους στη ζωή.

Αντίθετα, όταν το άτομο αρχίσει να εστιάζει την προσοχή του στις "επιτυχίες" του, σ’αυτά δηλαδή που κατάφερε στο παρελθόν, μαθαίνει να αναγνωρίζει τις κρυμμένες του δυνάμεις κι αξίες, αρχίζει να αξιολογεί και να επικοινωνεί με τον εαυτό του και τους άλλους με μεγαλύτερη αισιοδοξία, και τότε η ο δρόμος που οδηγεί στην αλλαγή προς ένα καλύτερο μέλλον είναι, όχι μόνο ανοιχτός, αλλά και αναπόφευκτος !

Αυτή ακριβώς την αναζήτηση των "φωτεινών εξαιρέσεων" στη ζωή των ανθρώπων εισάγει αρχικά ο De Shazer (1988) στο χώρο της βραχείας ψυχοθεραπείας και συνεχίζει ο Ben Furman (1990), αναδεικνύοντας την "επιτυχία" ως το "κλειδί" προς τη διαμόρφωση νέων συμπεριφορών που δίνουν λύσεις, γιατί απλά αυτές οι ίδιες οι συμπεριφορές είναι οι "λύσεις" των προβλημάτων μας !

Οι αισιόδοξες κι αποτελεσματικές αυτές ιδέες εξελίχτηκαν στη συνέχεια από το Kensington Consultation Centre του Λονδίνου, στο οποίο αναπτύχθηκε η μέθοδος της "καταφατικής διερεύνησης".

Η μέθοδος αυτή προσφέρει ένα λειτουργικό εργαλείο παρέμβασης σε μικρά & μεγάλα συστήματα, δηλαδή σε οικογένειες, χώρους εργασίας, σχολεία, κι οργανισμούς, με στόχο την αξιοποίηση των ζωτικών δυνάμεων ανάπτυξης, και ανάλυσης –μέσα από τη συνεργασία του συμβούλου με τους εμπλεκόμενους στο σύστημα ή οργανισμό – των τρόπων βελτίωσης της επικοινωνίας, της αύξησης της δημιουργικότητας και της παραγωγικότητας, μέσα από την βελτίωση του αυτοσεβασμού των μελών του συστήματος, με τελικό στόχο την απελευθέρωση των κρυμμένων δυνατοτήτων τους.

Η μέθοδος αυτή καταφέρνει να αναδείξει τις ατομικές αξίες και ικανότητες των ανθρώπων. Έτσι, δημιουργεί αυτο - εκτίμηση και υπερηφάνεια στον κάθε συμμετέχοντα, άρα και στο σύνολο.

Όλοι μαζί εντοπίζουν στη συνέχεια τις αξίες και τις ικανότητες, που είναι κοινές, και μαζί διαμορφώνουν ένα όραμα. Το σχεδιάζουν, και μετά, γεμάτοι ενθουσιασμό, που έχει προκύψει απ’όλες αυτές τις ξεχασμένες ικανότητες, ξεκινούν να υλοποιήσουν το όραμα τους.

Η μέθοδος αυτή είναι το φάρμακο για την απαξίωση που είναι τόσο διαδεδομένη στην εποχή μας. Προσφέρει στους ανθρώπους την αξιοπρέπεια που χρειάζονται.

Βάση του παραπάνω θεωρητικού μοντέλου είναι ότι κάθε πρόβλημα είναι ένα ανεκπλήρωτο όνειρο! Ας σκεφτούμε λοιπόν ένα πρόβλημα… Ποιο είναι το ανεκπλήρωτο όνειρο πίσω απ’αυτό; Μπορούμε αντί να μιλήσουμε για το πρόβλημα να μιλάμε για την λύση ; Οι λέξεις είναι ιδιαίτερα σημαντικές.
Η γλώσσα δεν αντιπροσωπεύει την πραγματικότητα, δημιουργεί την πραγματικότητα. Οι λέξεις φτιάχνουν τον κόσμο, και τα συναισθήματα μας γι’αυτόν.
Οι λέξεις που χρησιμοποιούμε για να περιγράψουμε θετικές αξίες δημιουργούν έναν άλλον, καλύτερο κόσμο !

Ας υποθέσουμε ότι κάποιος σκέφτεται το πρόβλημα. Αν πιέσει τον εαυτό του να μιλήσει για την λύση, αλλάζει και ο τρόπος σκέψης του, γιατί μ’αυτόν τον τρόπο οι άνθρωποι χρησιμοποιούμε άλλα μέρη του εγκεφάλου μας, δημιουργούμε άλλα συναισθήματα, άλλες ορμονικές δυνατότητες.

Οι νευρολόγοι αρχίζουν να συζητούν πώς διαμορφώνεται ο εγκέφαλός μας από την γλώσσα που χρησιμοποιούμε και μελετούν τις διαφορές των εγκεφάλων π.χ. των Ιαπώνων και των Ευρωπαίων, εξαιτίας της διαφορετικής χρήσης που κάνουν στη γλώσσα. Η γλώσσα ουσιαστικά δημιουργεί τον εγκέφαλό μας.

Σύμφωνα με έρευνες, το 70% του πληθυσμού μαθαίνει περισσότερο από ένα παράδειγμα που βασίζεται σε θετικές έννοιες, όπως η ανάδειξη ικανοτήτων και αξιών, παρά από κάποιο αρνητικό, που διογκώνει την ύπαρξη ενός προβλήματος.

Η Αξία είναι προωθητική Δύναμη. Όποιος πιστέψει σ’αυτήν θα τη φτάσει. Φαντάζεστε τι θα συνέβαινε αν ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ έλεγε, όχι "έχω ένα όνειρο", αλλά "έχω ένα σκοπό"; Πόσο θα είχε αποδυναμωθεί η γλώσσα, αλλά και η δυναμική του !

Η γλώσσα των ονείρων χρησιμοποιεί την θετική ενέργεια και τον ενθουσιασμό. Η γλώσσα των στόχων δημιουργεί υποχρεώσεις και βάρη.

Γι’αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό, τόσο στις κοινωνικές αλληλεπιδράσεις, στην οικογένεια, όσο και στις συνεργασίες μας στον εργασιακό μας χώρο να εκφραζόμαστε με βάση τα όνειρα και τις αξίες μας.
Και μάλιστα, να μην ονειρευόμαστε απλά, αλλά με λεπτομέρειες. Αυτή, βέβαια, η προσπάθεια χρειάζεται εκπαίδευση στον καινούργιο τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς, υπομονή κι επιμονή.

Όπως έλεγε και η Αναίς Νιν, "… Δεν βλέπουμε τα πράγματα όπως είναι, αλλά όπως είμαστε…". Με άλλα λόγια, ο τρόπος με τον οποίο κοιτάμε τα πράγματα γύρω μας είναι η βάση για να δημιουργήσουμε τον κόσμο. Εάν ο τρόπος αυτός είναι θετικός τότε και ο κόσμος θα είναι θετικός.

Μπορεί να υπάρχει άραγε αισιοδοξία σε μια τόσο ζοφερή εποχή;… Κι όμως, η αλήθεια είναι ότι οι άνθρωποι ενδιαφέρονται για τις θετικές ιστορίες, κι όχι για τις αρνητικές.

Όταν ακούσεις ή διαβάσεις μια καλή ιστορία, σε επηρεάζει σωματικά, πριν ακόμα σε επηρεάσει συναισθηματικά, ή ψυχικά. Μπορείς να ταυτιστείς, να χαρείς, να παραδειγματιστείς.

Ισχύει, με άλλα λόγια, αυτό που αποκαλούμε "ηλιοτροπική αρχή": Όλοι μας είμαστε όπως τα ηλιοτρόπια, προτιμούμε να στρεφόμαστε προς το φως, τον Ήλιο…

Βασιλειάδης Γρηγόρης, Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπευτής, Διδάκτωρ Ψυχολογίας (Ph.D.)




Fedra V.



http://www.iatronet.gr